De zuidelijke orkapopulatie die nabij Washington leeft blijkt de Puget Sound steeds vaker links te laten liggen.
De Puget Sound is een zeearm van de Stille Oceaan. Nabij dit gebied leven drie orkagroepen die samen de zuidelijke populatie vormen. Deze populatie geldt als bedreigd, telt nog maar 74 individuen en is verdeeld over drie groepen: de J-groep, de K-groep en de L-groep. Bijna een halve eeuw aan waarnemingen laat nu zien dat twee van die groepen zich heel anders zijn gaan gedragen. Dat blijkt uit een onderzoek van de University of Washington, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS One.
Wisselvallig gedrag
Om dat te ontdekken gebruikten de onderzoekers gegevens uit het Sightings Archive van The Whale Museum. Daarin staan waarnemingen van orka’s die tussen 1978 en 2022 gespot werden. Die meldingen komen onder andere van onderzoekers, walvisspotters en burgerwetenschappers.
Uit het onderzoek blijkt dat vooral de K- en L-groep de Puget Sound inmiddels minder vaak bezoeken dan voorheen. “Hun aanwezigheid in de Puget Sound is veel wisselvalliger geworden,” zegt hoofdonderzoeker Zoe Rand, werkzaam aan de University of Washington. “Tegelijkertijd zien we dat ‘Bigg’s orca’s’ in de loop der tijd steeds vaker opduiken in de binnenwateren van Washington.” ‘Bigg’s orca’s’ zijn orka’s die vaak meer rondreizen en groter zijn. Daarnaast leven ze doorgaans ook in kleinere groepen. De orka’s zijn vernoemd naar de bioloog Michael Bigg en behoren mogelijk tot een eigen ondersoort (Orcinus orca rectipinnus).
Leestip: Het dieet van visetende orka’s blijkt heel flexibel: ze wisselen per seizoen van zalmsoort
Dat maakt het verhaal ingewikkeld. Op het eerste gezicht lijkt het misschien alsof de zuidelijke populatie simpelweg aan het verdwijnen is uit de Puget Sound. Maar zo eenvoudig is het dus niet: alhoewel de K- en L-groep steeds vaker wegtrekken naar andere gebieden is de J-groep nog steeds goed vertegenwoordigd. Het feit dat ‘Bigg’s orca’s’ steeds vaker voorkomen in de Puget Sound betekent dus ook dat de precieze orkasoort die het meeste voorkomt in het gebied aan het verschuiven is.
Ander menu
Dat is vooral belangrijk omdat ‘Bigg’s orca’s’ een ander menu hebben dan de orka’s die tot de zuidelijke populatie behoren: de orka’s uit de K-, L- en J-groepen eten vooral zalm, terwijl ‘Bigg’s orca’s’ vooral op zoek zijn naar zeezoogdieren, zoals zeehonden en zeeleeuwen. Eerder deden die twee soorten het niet erg goed in de Puget Sound, maar na het doorvoeren van nieuwe beschermende maatregelen zijn de aantallen van deze dieren inmiddels hard gegroeid. Mogelijk zorgt dat ervoor dat er meer ‘Bigg’s orca’s’ naar het gebied gelokt worden.
Echter verklaart dat niet waarom de K- en L-groepen zich anders zijn gaan gedragen: hun leefgebied is namelijk inmiddels verschoven naar de westkust van de Verenigde Staten en reikt vanaf de Canadese grens helemaal tot aan Point Sur in Californië. “Mogelijk weten de orka’s van de J-groep iets wat de orka’s van de andere twee groepen niet weten, of andersom,” zegt teamlid Laura Koehn. “Orkagroepen worden vaak geleid door oudere vrouwtjes. Zulke ‘orka-oma’s’ leren de andere orka’s in een groep waar ze heen moeten om voedsel te vinden. We willen in de toekomst kijken of de groepen van die ‘orka-oma’s’ hebben en hoeveel dat er zijn.”
Leefgebied delen
Naast het veranderde gedrag van de K- en L-groepen laat het onderzoek ook zien dat ‘Bigg’s orca’s’ en de orka’s van de J-groep steeds vaker hetzelfde leefgebied moeten delen. De gevolgen daarvan zijn nog onbekend. Het zou kunnen zijn dat het resultaat daarvan positief uitpakt voor de J-groep: als ‘Bigg’s orca’s’ zeezoogdieren eten die anders zalm zouden eten blijft daardoor meer voedsel over voor de J-groep. Maar de komst van de ‘Bigg’s orca’s’ kan ook nadelig zijn: het is volgens het team niet ondenkbaar dat de orka’s van de zuidelijke populatie er juist alles aan doen om de grotere orka’s te vermijden.
Dat is hele belangrijke kennis voor beleidsmakers en natuurbeschermers. In het verleden zijn er namelijk veel beschermende maatregelen aangenomen. Deze maatregelen gelden vooral in de zeearm, en zijn vooral aangenomen om de zuidelijke populatie beter te beschermen. Het team wil daarom de Puget Sound in de toekomst strenger in de gaten houden om te zien of en zo ja, hoe de genomen maatregelen aangepast moeten worden.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Eerst nabij Zuid-Afrika, nu ook in de Golf van Californië: orka’s zien witte haaien inmiddels vooral als makkelijke snack en Wilde orka’s trakteren mensen soms op een cadeautje – maar waarom? . Of lees dit artikel: Wie zegt dat wellness alleen voor mensen is? Niet deze orka’s, die er hun eigen gereedschap voor bouwen .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
