Alsof de ‘gewone’ opwarming van de aarde nog niet genoeg is, staat er ook nog een zware El Niño voor de deur. Wetenschappers zijn er inmiddels bijna zeker van: het klimaatfenomeen maakt dit jaar zijn comeback. En dat kan wereldwijd voor flink wat ellende zorgen.
De kans dat El Niño zich deze zomer ontwikkelt, is volgens de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) maar liefst 80 procent. Tegen het najaar loopt die kans zelfs op tot meer dan 90 procent. Klimaatexperts waarschuwen dat het natuurverschijnsel mogelijk sterk uitpakt en daarmee de gevolgen van de opwarmende aarde verder versterkt.
Een klimaatmotor die de hele wereld beïnvloedt
El Niño is een van de krachtigste natuurlijke klimaatverschijnselen op aarde. Het ontstaat wanneer het zeewater in het centrale en oostelijke deel van de Stille Oceaan ongewoon warm wordt. Dat lijkt ver weg, maar de gevolgen zijn wereldwijd merkbaar. Het fenomeen beïnvloedt luchtstromingen, regenpatronen en temperaturen over grote delen van de wereld. Sommige regio’s krijgen te maken met extreme droogte, andere worden juist getroffen door hevige regenval en overstromingen.
Volgens recente metingen warmt het zeewater momenteel razendsnel op. Onder het oceaanoppervlak zijn temperaturen gemeten die lokaal meer dan 6 graden boven normaal liggen. Die enorme warmtevoorraad voedt het proces verder en maakt de kans op een krachtige El Niño steeds groter.
VN-secretaris António Guterres komt dan ook met een serieuze waarschuwing. “De wetenschap is duidelijk: El Niño staat de komende maanden met 90 procent zekerheid voor de deur. De omstandigheden van El Niño zullen de opwarming van de aarde alleen maar verergeren. De gevolgen worden nog heviger, verspreiden zich over een grotere afstand en overschrijden grenzen met een verwoestende snelheid.”
Leestip: El Niño bestaat al langer dan je denkt; zelfs de dinosauriërs maakten het fenomeen mee
Meer hitte, meer droogte, meer extreem weer
Maar wat betekent dat concreet? Nou, vooral dat het weer extremer wordt. De WMO verwacht een grotere kans op hittegolven, langdurige droogteperiodes en juist ook zware regenval. Wereldwijd zullen temperaturen waarschijnlijk opnieuw records verbreken. Dat gebeurde ook tijdens de vorige sterke El Niño in 2023 en 2024, toen de hoogste temperaturen ooit werden geregistreerd.
Vooral delen van Centraal-Amerika, Australië, Indonesië en Zuid-Azië kunnen droger worden dan normaal. In de Hoorn van Afrika en delen van Zuid-Amerika neemt juist de kans op hevige regen toe. De moesson in Zuid-Azië lijkt dan weer zwakker uit te vallen dan gemiddeld. Dat is slecht nieuws voor miljoenen mensen die afhankelijk zijn van regen voor landbouw en drinkwater. In Oost-Afrika voorspellen klimaatdeskundigen eveneens tegenvallende regenval tijdens een cruciale groeiperiode.
Tegelijkertijd zorgt de opwarming van de oceanen ervoor dat hitte niet alleen op het land voelbaar wordt. Ook zeeën bereiken steeds hogere temperaturen, met gevolgen voor ecosystemen, visserij en koraalriffen.
Waarom klimaatverandering het probleem groter maakt
Opvallend genoeg is er geen bewijs dat klimaatverandering ervoor zorgt dat El Niño vaker voorkomt. Toch maakt de opwarming van de aarde de gevolgen wel ernstiger. Een warmere atmosfeer kan namelijk meer vocht vasthouden en bevat meer energie. Daardoor worden hittegolven heter, regenbuien heviger en droogteperiodes extremer. El Niño fungeert als het ware als een versterker van een klimaat dat al uit balans is.
De WMO heeft ook een aanvullende wereldwijde seizoensgebonden klimaatupdate uitgebracht. Voor het seizoen juni-juli-augustus voorspellen de prognoses een bijna universele dominantie van bovennormale temperaturen in vrijwel alle delen van de wereld. Dit verhoogt het risico op hittestress en versnelt de ontwikkeling van droogte in gebieden waar de regenval afneemt. De neerslagkansen zijn typisch voor El Niño-patronen en dragen dus bij aan een grotere kans op extreme weersomstandigheden.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
