El Niño is niet alleen voor ons slecht nieuws: ook bultruggen worden zwaar getroffen

Tijdens hittegolven schakelen bultruggen mogelijk over op een soort van ‘spaarstand’. Dat kan vooral zwangere bultruggen hard raken.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Als oceanen opwarmen krijgen bultruggen het moeilijk. Dat is niet alleen omdat voedselbronnen schaarser worden, maar ook omdat hun lichaam dan anders met energie omgaat. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van de University of Hawai‘i.  Het team ontdekte dat bultruggen tijdens langdurige hittegolven hun stofwisseling lijken te vertragen. Daardoor verbruiken ze minder energie. Dat klinkt misschien als een handige manier om voedseltekorten te overleven. Maar er zit een keerzijde aan: vooral zwangere vrouwtjes kunnen hierdoor in de problemen komen. Het onderzoek is te vinden in iScience.

‘The Blob’

De onderzoekers richtten zich op een enorme hittegolf die tussen 2014 en 2016 grote delen van de Stille Oceaan trof. Deze periode staat bekend als ‘The Blob’. Het zeewater was toen langdurig veel warmer dan normaal. In de jaren daarna werden bij Hawaï en Alaska minder bultruggen en jongen gezien. Ook zagen onderzoekers ineens opvallend magere dieren. Hoe dat precies kwam was lange tijd onduidelijk.

“Ons onderzoek laat zien hoe walvissen omgaan met extreme klimaatstress vanuit hun omgeving”, zegt hoofdonderzoeker Ching-Tsun Chang. “We wisten al dat de lichamelijke conditie van bultruggen tijdens ‘The Blob’ achteruitging, en dat veel bultruggen die hittegolf niet overleefden. Nu laten we zien welke interne processen daarvoor verantwoordelijk zijn.”

Leestip: Bultruggen zwemmen een recordafstand van minimaal 14.000 kilometer tussen Australië en Brazilië

Om dat te ontdekken onderzochten de wetenschappers de baleinen van drie vrouwelijke bultruggen. Deze dieren waren tussen 2016 en 2021 dood aangespoeld op Hawaï. Baleinen zijn de lange, stevige platen waarmee sommige walvissoorten voedsel uit het water filteren. Ze groeien voortdurend en slaan daarbij allerlei stoffen op. Daardoor bevatten ze informatie over wat een walvis eerder heeft meegemaakt. Je kunt ze in die zin dus vergelijken met de jaarringen van een boom.

De onderzoekers bestudeerden verschillende vormen van koolstof en stikstof in de baleinen. Deze stoffen laten zien hoe een dier voedingsstoffen verwerkt en energie gebruikt. Ook maten ze de hoeveelheid progesteron, een hormoon dat onder meer tijdens de zwangerschap een belangrijke rol speelt. Samen leverden de baleinen informatie op over een periode van bijna acht jaar, van 2013 tot 2021. Met computermodellen berekenden de onderzoekers vervolgens hoeveel energie de walvissen onder verschillende omstandigheden verbruikten.

Op een lager pitje

Uit die analyses kwam een opvallend beeld naar voren: tijdens ‘the blob’ stond de stofwisseling van de bultruggen waarschijnlijk op een lager pitje. Ook voorspelden de computermodellen dat hun energieverbruik tijdens dezelfde periode daalde. De onderzoekers vermoeden dat de dieren op die manier probeerden om het zo lang mogelijk vol te houden met een beperkte energievoorraad.

Voor de bultruggen is de komst van zo’n ‘spaarstand’ niet altijd goed nieuws. Deze walvissen brengen normaliter een deel van het jaar door in voedselrijke gebieden, waar ze heel veel krill en kleine vissen eten. Daardoor bouwen ze een dikke vetlaag op. Die hebben ze nodig voor de lange reis naar hun voortplantingsgebieden, zoals voor de kust van Hawaï.

Leestip: Avontuurlijke bultrugwalvis maakt recordreis en zwemt een derde van de wereld rond, mogelijk op zoek naar liefde

Tijdens die reis en het daaropvolgende ‘voortplantingsfeest’ eten ze weinig, of soms helemaal niet. Ze zijn daardoor gedurende een langere tijd afhankelijk van het vet dat ze eerder hebben opgeslagen. Voor zwangere vrouwtjes is die voorraad extra belangrijk. Ze moeten namelijk niet alleen zichzelf van energie voorzien, maar ook hun ongeboren jong. Als het kalf eenmaal geboren is kost het voeden ervan opnieuw veel energie.

Het onderzoek laat zien dat de stofwisseling van een vrouwtje tijdens een zwangerschap in de problemen kan komen. Zo vonden ze in de baleinen van een vrouwtje twee keer een periode waarin het progesterongehalte duidelijk verhoogd was. Deze perioden duurden ongeveer negen en zes maanden, wat korter is dan zou moeten. Het team denkt daarom dat het vrouwtje twee keer een zwangerschap vroegtijdig heeft moeten beëindigen.

De sterkste El Niño ooit

Daarnaast valt ook op dat de stofwisseling van bultruggen in de jaren na de hittegolf nog steeds verstoord was. Dat past bij eerdere waarnemingen waaruit bleek dat het herstel van bultrugpopulaties meerdere jaren kan duren. Dat betekent dat de gezondheid en voortplanting van deze dieren dus niet alleen tijdens een hittegolf onder druk staan, maar ook in de jaren daarna.

Leestip: Coronaperiode saai? Niet voor deze bultruggen. Die hadden de tijd van hun leven

Teamlid Brian Popp kijkt dan ook met lede ogen de toekomst tegemoet. Popp: “We zien dat hittegolven waarschijnlijk steeds vaker voor zullen komen. Daardoor zullen ook de oceanen langzaam opwarmen, waardoor dieren zoals bultruggen het uiteindelijk steeds moeilijker zullen krijgen.” Zo verwacht het team dat de sterkste El Niño ooit uiteindelijk veel gebieden zal raken waar ook bultruggen zitten.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Een bultrug zingt 16 uur achter elkaar hetzelfde lied, maar het verandert als hij dieper zwemt en De bultruggen die in de Arabische zee leven blijken opvallend honkvast te zijn . Of lees dit artikel: Nieuwe kaart onthult de favoriete plekken van bultruggen die leven nabij Japan .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

Bronmateriaal

"Marine heatwaves suppress nutrient utilization and reproductive flexibility in humpback whales" - iScience
Afbeelding bovenaan dit artikel: NOAA’s Hawaiian Islands Humpback Whale National Marine Sanctuary

Fout gevonden?

Voor jou geselecteerd