Een knuffelmoment voor het eten helpt bonobo’s en chimpansees om de onderlinge vrede te bewaren.
Bonobo’s en chimpansees raken elkaar vaak aan vlak voordat er voedsel komt: ze omhelzen elkaar, houden handen vast of geven een kus. Volgens een nieuwe studie kan dat lichamelijke contact helpen om onderlinge spanningen te verminderen. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat dieren die elkaar vooraf vaker aanraakten daarna langer rustig naast anderen aten. Het onderzoek is te vinden in Proceedings of the Royal Society B Biological Sciences.
Onderlinge strijd
De onderzoekers bestudeerden vijf groepen bonobo’s en chimpansees in twee Afrikaanse opvangcentra. In totaal volgden ze 116 dieren. De bonobo’s leefden in Lola ya Bonobo in Congo. De chimpansees verbleven bij de Chimfunshi Wildlife Orphanage Trust in Zambia.
Tijdens de proef kregen de dieren pinda’s. Die werden aangeboden in een kleine zone waar niet alle apen tegelijkertijd ruim konden zitten. Die situatie komt in het wild vaker voor, bijvoorbeeld op het moment dat een groep apen een boom met rijp fruit vindt. Vanwege het ruimtegebrek ontstaat uiteindelijk een onderlinge strijd om voedsel.
Leestip: Het is nu bewezen: knuffelen is goed voor lichaam en geest (zelfs als je het met een robot doet)
Vijf minuten voordat de pinda’s werden aangeboden filmden de onderzoekers het gedrag van de dieren. Ze noteerden wie wie aanraakte en om welk soort contact het ging. Daarna bekeken ze hoe lang elk dier samen met andere groepsleden bij het voedsel bleef. Ook hielden ze bij of er agressie ontstond. In totaal analyseerden ze 45 sessies.
De uitkomst was in de meeste gevallen duidelijk: apen die vooraf meer sociaal contact hadden gehad brachten daarna meer tijd door in de gezamenlijke voederzone. Dat gold zowel voor dieren die vaak werden aangeraakt als voor dieren die zelf anderen aanraakten. Toch waren er verschillen tussen de twee soorten: bij bonobo’s was het verband vooral sterk tussen vrouwtjes. Bij chimpansees raakten juist mannetjes elkaar vaker aan.
Knuffeltrein
De onderzoekers zagen daarnaast opvallend gedrag bij chimpansees. Sommige dieren legden een vinger of zelfs een hele hand in de mond van een ander. Dat is riskant, want een chimpanseebeet kan zware verwondingen veroorzaken. Dit gedrag kwam vooral voor in de chimpanseegroepen die toleranter waren met elkaar.
Volgens hoofdonderzoeker Jake Brooker kan zo’n kwetsbaar gebaar een teken van vertrouwen zijn. “We denken vaak dat chimpansees vooral agressief naar elkaar zijn”, zegt hij. “Maar dit gedrag laat zien dat ze elkaar ook heel sterk kunnen vertrouwen. Ze durven zich kwetsbaar op te stellen om spannende momenten goed door te komen.”
Een andere waarneming zag er bijna komisch uit: in de meest tolerante chimpanseegroep sloeg een mannetje zijn armen van achteren om een ander heen. Daarna sloot een derde dier aan, en vervolgens de rest van de groep. Zo ontstond een lange rij omhelzende chimpansees. De onderzoekers noemden dit de ‘reassurance train’.
Gezamenlijke voorouder
Onderzoeksleider Zanna Clay zegt: “dit onderzoek laat zien hoe krachtig aanraking kan zijn bij het regelen van sociale relaties. Dat is vooral belangrijk op spannende momenten, wanneer emoties hoog op kunnen lopen.” Volgens Clay krijgt in veel gevallen agressie de hoofdrol in onderzoeken naar de evolutie van mensen. Clay: “Onze verre voorouders ontwikkelden een rijk en flexibel pakket aan gedrag om spanning mee te beheersen, relaties te beschermen en de rust in de groep te bewaren.”
Bonobo’s, chimpansees en mensen delen een verre gezamenlijke voorouder. Daarom denken de onderzoekers dat het gerustellende effect van een omhelzing waarschijnlijk minstens zes miljoen jaar oud is. Een vervolgonderzoek moet duidelijk maken wat er precies in het apenlichaam gebeurt tijdens een omhelzing. De wetenschappers willen tijdens dat onderzoek meten of aanraking het gehalte aan stresshormonen verlaagt. Ook willen ze nagaan of contact tussen twee specifieke dieren later de kans op ruzie vermindert.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Vrienden met vreemden? Bonobo’s en dolfijnen slopen een hardnekkige mythe over samenwerking en Bonobovrouwtjes geven misleidende signalen, maar mannetjes prikken er zó doorheen . Of lees dit artikel: Chimpansees lijken hun slaapnest af te stemmen op het weer van de komende nacht .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
