Je hebt niet altijd meer vrienden nodig om je minder eenzaam te voelen: soms is een wandeling door een park al genoeg.
Uit een nieuw onderzoek blijkt dat de natuur ook een rol kan spelen bij het bestrijden van eenzaamheid. Onderzoekers ontdekten namelijk dat mensen die werden aangemoedigd om de natuur in te gaan zich na verloop van tijd minder eenzaam voelden. Opvallend genoeg maakte het gemiddeld weinig verschil of ze dat alleen deden of in een groep. Het onderzoek is te vinden in het tijdschrift The Lancet Regional Health – Europe.
Te weinig contacten
Eenzaamheid is wereldwijd een groot probleem. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie voelt ongeveer één op de zes mensen zich regelmatig eenzaam. Eenzaamheid kan grote gevolgen hebben voor de gezondheid: langdurige eenzaamheid hangt bijvoorbeeld samen met een hoger risico op hart- en vaatziekten, dementie, depressie en angstklachten.
Eenzaamheid betekent niet altijd dat iemand te weinig mensen om zich heen heeft. Het gaat in plaats daarvan vooral om het gevoel dat je sociale contacten niet aansluiten bij wat je nodig hebt. “Je kunt in een kamer vol mensen zitten en je toch eenzaam voelen”, legt onderzoeker Jill Litt van de University of Colorado Boulder uit.
Leestip: Waarom de meeste dingen in de natuur groen zijn heeft een reden
Dat maakt eenzaamheid lastig te behandelen. Mensen herkennen eenzaamheid niet altijd, of vinden het moeilijk om erover te praten. Bovendien ligt de oplossing niet altijd in een behandelkamer. Volgens Litt kunnen activiteiten buiten de gewone gezondheidszorg om daarom een belangrijke aanvulling zijn. “Er is veel enthousiasme voor dat soort activiteiten, maar niet veel wetenschappelijk bewijs”, vertelt ze. Met een internationaal onderzoeksproject wilden Litt en haar collega’s daar verandering in brengen.
De natuur in
Het onderzoek maakt deel uit van RECETAS, een internationaal project dat onderzoekt of buitenactiviteiten eenzaamheid kunnen verminderen. De nieuwste resultaten komen uit Barcelona, waar 320 volwassenen aan het onderzoek deelnamen. Alle deelnemers hadden aangegeven zich eenzaam te voelen. De gemiddelde leeftijd lag rond de 63 jaar.
De onderzoekers verdeelden hen willekeurig over twee gelijke groepen. De eerste groep deed mee aan het programma Friends in Nature. Dat programma duurt negen weken lang. Tijdens die periode kwamen groepjes van acht tot tien mensen iedere week twee uur bij elkaar. Ze gingen bijvoorbeeld samen wandelen, planten herkennen of vogels spotten. De andere 160 deelnemers kregen een overzicht van gratis natuuractiviteiten in hun eigen omgeving. Zij konden vervolgens zelf bepalen aan welke activiteiten ze wilden deelnemen.
Leestip: De mens was niet altijd slecht voor de natuur: tot voor kort zorgden we zelfs voor verbetering ervan
De onderzoekers volgden de deelnemers een jaar lang. Aan het begin en na drie, zes en twaalf maanden vulden zij een vragenlijst in over hoe eenzaam zij zich voelden. Daaruit bleek dat de gemiddelde eenzaamheidsscore al na drie maanden met 10,5 procent was gedaald. Na zes maanden was de daling opgelopen tot 12,3 procent en na een jaar zelfs tot 16,8 procent.
En misschien nog wel het meest opvallendste detail: samen de natuur in gaan leverde niet altijd een extra voordeel op. De onderzoekers vonden namelijk geen duidelijke verschillen tussen de twee groepen. Daarbij was er wel een belangrijke uitzondering: mensen die zich aan het begin van het onderzoek sterk eenzaam voelden hadden wel meer baat bij de groepsactiviteiten.
Meerdere factoren
De onderzoekers denken dat meerdere factoren tegelijkertijd een rol spelen. Psycholoog Louise Chawla legt uit: “de natuur zorg er via tal van verschillende factoren voor dat we een soort van voorraad opbouwen waar we later weer op terug kunnen vallen. Het maken van een wandeling is daarmee niet alleen nuttig voor het moment zelf, maar ook voor later.”
Er zijn ook een aantal belangrijke kanttekeningen. Zo ontbrak er een controlegroep, waardoor niet met zekerheid gezegd kan worden dat de verbetering daadwerkelijk door de natuur werd veroorzaakt. Ook is de man-vrouwverhouding van het onderzoek niet erg gelijk: 80 procent van de deelnemers gaf aan een vrouw te zijn. Daardoor is niet duidelijk is of de resultaten net zo relevant zijn voor mannen.
Leestip: Glanzende kleuren in de natuur: goed zichtbaar van ver weg, maar verwarrend van dichtbij
Desondanks zien de onderzoekers mogelijkheden om buitenactiviteiten vaker in te zetten als een extra behandeling tegen eenzaamheid. Een vervolgonderzoek moet duidelijk maken welke rol de natuur zelf speelt en welke mensen het meeste voordeel hebben van deze aanpak.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Narwallen brengen een nieuwe bedreiging voor Groenlandse gletsjers in kaart en Je kan soms aan het bladerdak van een bos zien welke vogels daar leven . Of lees dit artikel: Waarom bossen niet alleen uit hoge bomen bestaan .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

