Wetenschappers hebben 22 stenen van de beroemde vuurtoren in Alexandrië boven water gehaald, met als doel dit verloren gewaande wereldwonder virtueel te herbouwen.
Van de zeven wereldwonderen staat er vandaag de dag nog maar eentje overeind: de Piramide van Cheops. Maar daar gaat – in zekere zin – verandering in komen. Want wetenschappers zijn druk bezig om ook een ander wereldwonder – in ieder geval virtueel – weer op te richten.
Over de Pharos van Alexandrië
We hebben het over de Pharos van Alexandrië. Deze vuurtoren verrees in de derde eeuw voor Christus op het gelijknamige eiland Pharos, gelegen voor de kust van Alexandrië. Het bouwwerk moest schepen veilig langs de verraderlijke kust – en eventueel de haven van Alexandrië in – loodsen. De kans dat scheepslui de vuurtoren daarbij over het hoofd zouden zien, was klein. De Pharos van Alexandrië zou zeker 100 meter hoog en reeds van grote afstand zichtbaar moeten zijn geweest. Het bouwwerk maakte dan ook diepe indruk op eenieder die het aanschouwde. Zo schrijft reiziger en schrijver Ibn Jubayr – die de vuurtoren in de twaalfde eeuw tijdens zijn pelgrimstocht naar Mekka bezoekt – dat deze “op meer dan zeventig mijl (ongeveer 112 kilometer, red.) te zien is en van zeer oude oorsprong is. In alle richtingen is hij buitengewoon stevig gebouwd en hij wedijvert in hoogte met de hemel. Elke beschrijving schiet tekort (…) zo immens is dit schouwspel.”
De ondergang van de Pharos
De levendige beschrijving van Jubayr zou je er zomaar naar kunnen doen verlangen de Pharos met eigen ogen te gaan aanschouwen. Maar dat kan helaas niet meer. In de veertiende eeuw stort de vuurtoren – na meer dan 1500 jaar trouwe dienst – in, als gevolg van een zware aardbeving. Het bovenste deel van de toren stort in zee; de onderste helft wordt later hergebruikt voor de bouw van een fort.
22 grote stenen
Daarmee lijkt de Pharos van Alexandrië voorgoed verleden tijd. Maar er gloort hoop voor wie de vuurtoren toch graag met eigen ogen had aanschouwd. Want wetenschappers zijn voornemens er een digitale reconstructie van te maken. En om dat te bewerkstelligen, zijn onlangs 22 grote brokstukken van de vuurtoren uit het water gehesen. Het gaat onder meer om monumentale deuromlijstingen en stijlen, die tienduizenden kilo’s wegen.
De eerste resten van de vuurtoren van Alexandrië werden al in 1995 op de zeebodem voor de kust van Alexandrië ontdekt. Toen werd echter ook duidelijk dat niet alleen de vuurtoren hier (deels) een laatste rustplaats heeft gevonden. Onderzoekers stuitten er namelijk op duizenden resten van gebouwen en standbeelden. In de jaren die volgden, hebben onderzoekers het gebied uitgebreid verkend, wat onder meer resulteert in onderstaande 3D-animatie van de zeebodem. Slechts een klein deel van de duizenden brokstukken die inmiddels op de zeebodem zijn teruggevonden, maakte ooit deel uit van de beroemde vuurtoren van Alexandrië. Dat deel is overigens wel vrij gemakkelijk te herkennen, omdat de brokstukken van de vuurtoren veel groter zijn dan die van andere monumentale gebouwen die bijvoorbeeld door verzakking – een probleem waar de kust van Alexandrië reeds in de Oudheid mee kampte – op de zeebodem zijn beland.
Virtuele wederopbouw
De brokstukken van de vuurtoren die onlangs boven water zijn gehaald, zullen de komende tijd uitgebreid bestudeerd worden. Ook zullen er digitale reconstructies van worden gemaakt. Met die reconstructies gaan onderzoekers dan net zo lang puzzelen tot ze weten hoe deze stenen – en meer dan 100 andere brokstukken van de vuurtoren die nog op de zeebodem liggen, maar wel reeds gedetailleerd in kaart zijn gebracht – in elkaar passen. Het doel is om zo uiteindelijk een digitale reconstructie van de vuurtoren te verkrijgen, zodat mensen de beroemde Pharos virtueel kunnen bezoeken en ervaren.
Of die virtuele versie net zoveel bewondering oproept als het echte bouwwerk in de oudheid – en vele eeuwen daarna – deed, is nog even afwachten. Maar onderzoekers verwachten middels hun reconstructie in ieder geval veel meer te weten te komen over de constructie van het wereldwonder én te onthullen hoe het in de veertiende eeuw kon instorten.
