Bossen slaan koolstof op, maar als je niet uitkijkt veranderen ze juist in een bron van uitstoot. Volgens nieuw onderzoek is dat nu met de bossen in Afrika gebeurd: sinds 2010 stoten ze meer koolstof uit dan ze opnemen.
Met behulp van geavanceerde satellietgegevens volgden de onderzoekers van de universiteiten van Leicester, Sheffield en Edinburgh meer dan tien jaar aan veranderingen in bovengrondse bosbiomassa. Dat is de hoeveelheid koolstof die in bomen en houtige vegetatie is opgeslagen. Ze ontdekten dat Afrika tussen 2007 en 2010 nog koolstof won, maar dat het continent sindsdien door grootschalig verlies van tropisch regenwoud is doorgeslagen naar een nettoverlies.
Tussen 2010 en 2017 verloor Afrika jaarlijks ongeveer 106 miljard kilogram bosbiomassa. Dat komt overeen met het gewicht van 106 miljoen auto’s. De verliezen concentreren zich in tropische, vochtige loofbossen in landen als de Democratische Republiek Congo, Madagaskar en delen van West-Afrika, veroorzaakt door ontbossing en aantasting van bossen. Groei van struikgewas in savannegebieden compenseert deze verliezen bij lange na niet.
Gevolgen voor klimaatbeleid en actie
Professor Heiko Balzter, hoofdauteur en directeur van het Institute for Environmental Futures aan de Universiteit van Leicester spreekt van een cruciale wake-upcall. “Als de Afrikaanse bossen geen koolstof meer opnemen, betekent dit dat andere regio’s – en de wereld als geheel – de uitstoot van broeikasgassen nog verder moeten terugdringen om binnen de 2°C-doelstelling van het Akkoord van Parijs te blijven.”
Het onderzoek maakt gebruik van gegevens van NASA’s laserinstrument GEDI en Japanse ALOS-radarsatellieten, gecombineerd met machine learning en duizenden metingen ter plaatse. Dit resulteerde in de meest gedetailleerde kaart tot nu toe van veranderingen in biomassa in Afrika met een resolutie die lokaal ontbossingspatronen zichtbaar maakt.
“Deze studie levert cruciale risicodata en laat zien dat ontbossing niet alleen een lokaal of regionaal probleem is, het verandert de mondiale koolstofbalans”, aldus Dr. Pedro Rodríguez-Veiga, die het grootste deel van de analyses uitvoerde. “Als de Afrikaanse bossen een blijvende koolstofbron worden, zijn wereldwijde klimaatdoelen veel moeilijker te behalen. Overheden, de private sector en ngo’s moeten samenwerken om initiatieven te financieren en te ondersteunen die onze bossen beschermen en versterken.”
Belangrijke koolstofbuffer dreigt te verdwijnen
De bevindingen komen op het moment dat het COP30-voorzitterschap de nieuwe Tropical Forests Forever Facility aankondigde, die miljarden aan klimaatfinanciering moet mobiliseren en landen met bosgebied wil betalen om hun tropische bossen onaangeroerd te laten. En dat is dus ook wel nodig, want de nieuwe bevindingen tonen aan dat zonder dringend ingrijpen de wereld het risico loopt een van haar belangrijkste natuurlijke koolstofbuffers te verliezen.
“Sterker bosbeheer, handhaving tegen illegale houtkap en grootschalige herstelprogramma’s zoals AFR100, dat tegen 2030 honderd miljoen hectare Afrikaans landschap wil herstellen, kunnen enorm veel verschil maken in het terugdraaien van de aangerichte schade”, vindt onderzoeker Nezha Acil van de Universiteit van Leicester.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Bos op de radar: hoe ESA’s Biomass-missie koolstofvoorraden in kaart brengt en Ondanks alle technologische snufjes, blijft het planten van bomen de beste manier om koolstof uit de lucht te halen. Of lees dit artikel: Onze gebouwen en producten slaan meer koolstof op dan je dacht.
