Op de Hubble-foto die we deze week belichten vechten twee sterrenstelsels een gravitatieduel uit. Het resultaat: een zeldzame, driehoekige stervormingsgolf en een vergeten, reusachtige staart van gas.
Een adembenemende nieuwe opname van de Hubble ruimtetelescoop toont het resultaat van een frontale galactische botsing. Het duo, gezamenlijk bekend als Arp 143, bestaat uit het vervormde, stervormende stelsel NGC 2445 en zijn meer ingetogen begeleider NGC 2444. Hun kosmische treffen heeft geleid tot een uitzonderlijk schouwspel: een haast perfecte driehoek van glinsterende, nieuwe sterren.
Astronomen duiden de situatie als een gravitationeel touwtrekken. Terwijl de stelsels elkaar passeerden, trok de zwaartekracht van het langgerekte lensvormige stelsel NGC 2444 (links) het gasrijke materiaal uit het hart van zijn begeleider, NGC 2445. Dit gas vormt de primaire bouwstoffen voor stervorming. De interactie perste het gas samen en ontketende een ware stervormingsstorm, die zich uit in de heldere, blauwe driehoek van jonge, hete sterren in NGC 2445.
Deze driehoekige configuratie is uitzonderlijk. Meestal resulteren zulke botsingen in ringvormige structuren / lensvormige stelsels, zoals NGC 5866. De unieke driehoek die Arp 143 huisvest, ontstaat doordat de stelsels nog steeds extreem dicht bij elkaar verblijven; NGC 2444 houdt zijn partner nog stevig in zijn gravitationele greep en vervormt zo de ring tot een scherpe, geometrische vorm.
Dit kosmische drama is men zich al overigens al wat langer van bewust. Waarnemingen met de Very Large Array radiotelescoop in 1987 onthulden een verbluffend detail dat voor optische telescopen verborgen bleef: een immense, 570.000 lichtjaar lange staart van neutraal waterstofgas (H I) die zich vanaf het stelselpaar uitstrekt. Deze ontdekking plaatst de huidige botsing in een veel groter historisch perspectief:
Onderzoekers suggereerden destijds al dat deze gigantische structuur, inclusief een enorme gasbel, ongeveer 100 miljoen jaar geleden werd gevormd door de passage van een gasrijke begeleider door de schijf van NGC 2445. De nu waargenomen stervormingsdriehoek lijkt dus een recent hoofdstuk in een veel langer durend, gewelddadig samensmeltingstraject.
De laatste Hubble-foto van deze twee biedt zodoende een gedetailleerde momentopname van een actieve stellaire kraamkamer, terwijl de oudere radiogegevens de diepe, onzichtbare geschiedenis van deze botsing onthullen. Samen vertellen ze het volledige verhaal van een galactische interactie die zich over honderden miljoenen jaren uitstrekt en zowel een spectaculair heden als een reusachtig spoor uit het verleden heeft achtergelaten.
Wil je de foto op zeer hoge resolutie downloaden, klik dan hier. Wil je de foto in ESA SkyView bezichtigen, klik dan hier.
