Plantaardig eten is duurzaam en wordt gezien als gezond alternatief voor dierlijke producten. Maar niet alle vegetarische opties zijn even goed. Nieuw onderzoek laat zien dat er nogal wat verschil bestaat tussen goed en slecht plantaardig eten.
In de studie staat één ding buiten kijf. Het gaat niet per se om meer plantaardig eten, maar vooral om wat je precies eet. “Van plantaardige diëten weten we dat ze helpen tegen ziektes als diabetes en hoge bloeddruk”, zegt onderzoeker Song-Yi Park van de University of Hawaii. “Maar over dementie was in dit opzicht nog weinig bekend. Wat wij nu zien, is dat vooral de kwaliteit van het dieet doorslaggevend is.”
De onderzoekers bekeken drie varianten: een algemeen plantaardig dieet (gewoon meer planten, minder dieren), een gezond plantaardig dieet (volkoren producten, groente, fruit, noten, peulvruchten) en een ongezond plantaardig dieet (witbrood, sap, aardappels en toegevoegde suikers).
Duidelijke verschillen
Voor de studie zijn meer dan 90.000 mensen gevolgd met een gemiddelde leeftijd van 59 jaar. De deelnemers waren afkomstig uit diverse etnische groepen en werden ruim elf jaar lang in de gaten gehouden. Aan de hand van uitgebreide voedingsvragenlijsten berekenden onderzoekers hoe plantaardig en hoe gezond ieders dieet was.
Er kwam een duidelijk patroon uit de data naar voren. Mensen die het meest plantaardig aten, hadden gemiddeld 12 procent minder kans op dementie dan degenen die het minst op hadden met groenvoer. En het wordt nog interessanter als je puur naar kwaliteit kijkt: de groep met het gezondste plantaardige dieet had 7 procent minder risico op dementie, terwijl de mensen met het ongezondste plantaardige dieet juist 6 procent meer kans hadden. Met andere woorden: friet en witbrood vallen dan wel onder de noemer plantaardig, maar je doet je hersenen er geen plezier mee.
Nooit te oud
Een extra analyse onder ruim 45.000 deelnemers keek naar veranderingen in eetpatroon over tien jaar. Ook daar kwam een duidelijk beeld uit naar voren. Mensen die overstapten op een ongezonder dieet zagen hun risico op dementie met 25 procent stijgen. Maar wie juist gezonder ging eten, verlaagde dat risico met 11 procent. En dat gold zelfs voor mensen die pas op latere leeftijd hun eetpatroon aanpasten. “Zelfs als je later in je leven begint met een plantaardig dieet en ongezonde varianten vermijdt, zie je al een lager risico op Alzheimer en andere vormen van dementie ontstaan”, legt Park uit. “Onze resultaten laten zien dat het niet alleen gaat om plantaardig eten, maar vooral om de kwaliteit ervan.”
Het is belangrijk om te benadrukken dat dit onderzoek een correlatie aantoont, geen directe oorzaak-gevolgrelatie. Het is dus niet bewezen dat een gezond plantaardig dieet dementie voorkomt, maar het hangt wel met elkaar samen. Toch past de uitkomst in het groeiende besef rond de effecten van de hersen-darm-as: wat goed is voor je hart en stofwisseling, blijkt vaak ook gunstig voor je hersenen.
De boodschap is simpel, maar krachtig: plantaardig eten als alternatief voor dierlijk voedsel is een gezonde keuze, mits je de juiste producten uitzoekt. Denk hierbij aan volkoren granen, groenten, fruit, noten en peulvruchten. Laat sterk bewerkte plantaardige snacks juist zo veel mogelijk links liggen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Het lijkt erop dat je voor een langer leven toch echt beter plantaardig kunt eten en Grote studie laat zien: elk glas alcohol vergroot kans op dementie. Of lees dit artikel: Deze zes symptomen van een depressie vergroten mogelijk je kans op dementie.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
