Wat bird nerds stiekem al lang weten is nu ook wetenschappelijk bewezen: het luisteren naar vogelgeluiden blijkt een ontspannende werking te hebben.
Wie zich beter wil voelen hoeft daarvoor misschien niet eens het bos in. Alleen al het luisteren naar een korte geluidsopname van een bos kan direct een positief effect hebben op hoe mensen zich voelen. Dat blijkt uit een experiment onder 195 studenten in Duitsland.
Daarbij viel vooral één ding op: geluiden uit lokale bossen, die voor de deelnemers vertrouwd klonken, maakten mensen rustiger dan geluiden uit tropische bossen. Het onderzoek is te vinden in het vakblad Journal of Environmental Psychology.
Lokale bosgeluiden
De onderzoekers wilden beter begrijpen hoe natuurgeluiden samenhangen met het menselijk welzijn. Teamlid Kevin Rozario zegt: “Geluiden zijn een belangrijk deel van hoe we de natuur ervaren, zoals zingende vogels tijdens een wandeling door het bos. Toch weten we nog niet goed hoe de diversiteit en complexiteit van die geluiden bepaalt hoe mensen zich voelen, of waarom sommige geluiden mensen vrolijker maken dan andere.”
Om dat te ontdekken luisterden de deelnemers naar twee geluidsopnames van elk een minuut. Sommige opnames kwamen uit lokale bossen en andere uit tropische bossen. Ook zat er een verschil in het aantal hoorbare diersoorten. Voor en na het luisteren gaven de deelnemers aan hoe ze zich voelden, hoeveel stress ze ervoeren en hoe goed ze zich konden concentreren.
Leestip: Mensen en vogels blijken vaak dezelfde geluiden mooi te vinden
Daarnaast beoordeelden ze hoe prettig, vertrouwd en rustgevend de geluiden klonken, en hoeveel verschillende dieren ze dachten te horen. Belangrijk om te vermelden: op de opnames waren niet alleen zingende vogels te horen, maar ook de geluiden van insecten en andere bosdieren.
De uitkomst blijkt opvallend positief: na het luisteren voelden deelnemers zich hoe dan ook beter. Zo voelden ze zich prettiger, hadden ze minder last van negatieve gedachten en stress en konden ze zich beter concentreren. Echter is daarbij sprake van een belangrijk detail: lokale bosgeluiden blijken het meest rustgevend te werken. En niet het echte aantal hoorbare dierengeluiden maakte een verschil, maar vooral wat mensen denken te horen.
De klank van thuis
Dat verschil tussen echte en waargenomen diversiteit is belangrijk. Het laat zien dat voor het menselijk welzijn vooral telt hoe mensen de natuur beleven, en niet zozeer wat er daadwerkelijk allemaal te horen is in een gebied. Een lawaaierig bos vol met zingende vogels is dus niet automatisch rustgevender. Sterker nog: wanneer geluiden niet duidelijk als diergeluiden werden herkend nam het positieve gevoel juist af. Kennelijk werken natuurgeluiden dus alleen goed als mensen het ook echt als natuur herkennen.
De onderzoekers denken dat het gevoel van herkenning hierbij een sleutelrol speelt. Bekende vogelgeluiden kunnen herinneringen oproepen aan eerdere wandelingen of aan een omgeving waarin mensen zich veilig voelen.
Teamlid Aletta Bonn laat weten: “Onze bevindingen laten zien dat het niet alleen gaat om hoeveel soorten er zijn. Geluiden die mensen herinneren aan bossen die ze kennen, zoals vogels die ze dicht bij huis horen, lijken een veel sterker positief effect te hebben.”
Rustgevende therapie
Dat maakt de studie ook relevant buiten de wetenschap. De resultaten kunnen interessant zijn voor natuurbeheerders en mogelijk zelfs voor mensen die werken in de gezondheidszorg. Natuurgeluiden worden namelijk soms gebruikt om mensen te laten ontspannen. Dit onderzoek suggereert dat het slim kan zijn om daarbij te kiezen voor geluiden van lokale soorten.
Wel is enige voorzichtigheid nog op zijn plaats. Het onderzoek keek alleen naar het directe effect van bosgeluiden op een hele specifieke groep. Daarbij is geen gebruik gemaakt van een aparte controlegroep die naar neutrale of kunstmatige geluiden luisterde. Daardoor is nog niet helemaal duidelijk hoe uniek het rustgevende effect van bosgeluiden precies is.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Spechten halen adem op het ritme waarmee ze in bomen hakken en Kijk je graag naar vogels? Dan geef je je brein misschien een voorsprong . Of lees dit artikel: Eeuwenoud oogmysterie eindelijk opgelost: vogels zien zonder zuurstof .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
