Luchtreinigers, die onder meer fijnstof in huis filteren, zijn enorm in opkomst. Veel mensen twijfelen echter nog, want: werkt het echt? Het antwoord? Ja, waarschijnlijk wel.

Een elektrische luchtreiniger met HEPA- en koolstoffilters zorgt ervoor dat de lucht binnenshuis schoner wordt. Hoe effectief het apparaat precies is, blijkt nu enigszins uit nieuw onderzoek, dat aantoont dat continu gebruik de gezondheid van hart, vaten en longen verbetert bij mensen met luchtwegproblemen.

“Mensen brengen het grootste deel van hun tijd binnenshuis door en we hebben al eerder gezien dat luchtvervuiling in huis gezondheidsproblemen aan de luchtwegen kan verergeren. We dachten dat deze vervuiling ook mee kon spelen bij mogelijke hart- en vaatziekten bij COPD-patiënten, dus zijn we daar verder onderzoek naar gaan doen”, zegt onderzoeksleider Sarath Raju van de gerenommeerde Johns Hopkins University.

Zijn team rekruteerde 85 mannen en vrouwen met COPD met een gemiddelde leeftijd van 65 jaar, die ook meedoen aan de overkoepelende CLEAN AIR-studie, waaruit eerder al bleek dat een draagbare luchtreiniger een positief effect heeft op de gezondheid van mensen met (ernstige) luchtwegklachten.

Met of zonder filter
De stoffen die de binnenlucht vervuilen zijn onder andere schimmels en huidschilfers van de mens en van huisdieren. Het kleinste soort fijnstof, PM 2,5, is kleiner dan de diameter van een mensenhaar, en kan schadelijk zijn voor de ademhaling en de hartgezondheid. Sommigen van deze deeltjes kunnen de bloedbaan infiltreren via de longblaasjes en ontstekingen veroorzaken binnen en buiten de longen. Het PM 2,5-gehalte hoort binnenshuis onder de 0,34 microgram per kubieke meter te blijven om de lucht als gezond te beschouwen. In de huizen van de deelnemers was dit gehalte net iets hoger. De helft van de deelnemers kreeg een draagbare luchtreiniger met HEPA- en koolstoffilters om in huis te gebruiken. De andere helft kreeg een placebo-luchtreiniger zonder filters.

De long- en hartgezondheid van de deelnemers werd getest na een week, na drie maanden en na zes maanden. Er werden bloeddruktests gedaan en een echografie van het hart. Ook droegen de proefpersonen allemaal een hartslagmeter. Aan het einde van het experiment was bij alle 46 deelnemers, die de luchtreiniger met actieve HEPA- en koolstoffilters gebruikten, de hartgezondheid verbeterd. Vooral de toename van 25 procent in hartslagvariabiliteit (HRV) was indrukwekkend. De twintig deelnemers die de luchtreinigers met actieve filters continu aan hadden staan, lieten de beste testwaarden zien. De proefpersonen met placebo-luchtreinigers zagen geen verbetering van de HRV.

Hogere HRV-waarde
De HRV-waarde is een gebruikelijke maatstaf voor de gezondheid van het hart en geeft de variatie in tijd aan tussen elke hartslag, uitgedrukt in milliseconden. Een hogere waarde duidt normaal gesproken op een betere hartconditie. Een gezond hart past voortdurend zijn snelheid aan om aan de fysieke eisen van het lichaam te voldoen en heeft dus een hogere hartslagvariabiliteit.

Het team keek ook naar de effecten van ultrafijnstof in de woningen. Deze deeltjes, kleiner dan een duizendste van een millimeter, zijn de kleinst mogelijke fijnstofdeeltjes in de PM 2,5-categorie en kunnen bij inademing in het diepste deel van de longen terechtkomen, in de bloedbaan belanden en daar schade aanrichten.

Het team ontdekte een verband tussen een toename van ultrafijne deeltjes en slechtere markers voor de gezondheid van het hart, zoals een lagere hartslagvariabiliteit. Ze schrijven dat vervolgonderzoek nodig is om hier meer over te weten te komen.

Ultrafijnstof is een killer
“Ultrafijne deeltjes zijn misschien wel de gevaarlijkste deeltjes als je kijkt naar de gevolgen voor de gezondheid”, zegt medicus Meredith McCormack. “Deze deeltjes en andere luchtverontreinigende stoffen die binnenshuis ronddwarrelen, kunnen gevaarlijke auto-immuunreacties veroorzaken bij kwetsbare mensen zoals COPD-patiënten. Ons onderzoek toont aan dat er ook een negatieve invloed is op de cardiovasculaire gezondheid.”

“We kunnen luchtreinigers aan patiënten aanbevelen, in combinatie met medicijngebruik. Daarnaast lijkt het me goed als er een bredere discussie op gang komt over het belang van schone lucht in huis, voor iedereen, maar zeker voor mensen met gezondheidsproblemen”, besluit Raju.