Bijna iedereen heeft wel een favoriet muziekgenre. ‘Bijna’, omdat een kleine groep echt geen plezier kan halen uit het luisteren naar muzikale noten – en dat is lang niet altijd een kwestie van smaak.
Rock, punk, heavy metal of juist klassieke muziek – als je iemand vraagt waar hij of zij het liefst naar luistert, krijg je vaak wel minstens één genre als antwoord. Dit is niet het geval bij mensen met specifieke muzikale anhedonie: een afwijking in de hersenen waardoor mensen muziek op zich wel begrijpen, maar er simpelweg geen greintje plezier uit kunnen halen. Het bestaan van specifieke muzikale anhedonie was al eerder vastgesteld, maar een goede manier om mensen met specifieke muzikale anhedonie op te sporen, was er nog niet. Door de ontwikkeling van de Barcelona Music Reward Questionnaire (BMRQ) komt daar nu verandering in. Het onderzoek is te vinden in Trends in Cognitive Sciences.
Anhedonie
Om de resultaten van het onderzoek te kunnen begrijpen, is het belangrijk om eerst het verschil te weten tussen muzikale anhedonie en specifieke muzikale anhedonie. Muzikale anhedonie is het onvermogen om vreugde te halen uit muziek en is een vorm van anhedonie. Anhedonie is het verminderd vermogen om (in het algemeen) vreugde te ervaren en kent veel verschillende oorzaken, zoals een klinische depressie of hersenletsel. In 2014 ontdekten wetenschappers door middel van fMRI-scans dat muzikale anhedonie ook op zichzelf kan staan – en dus niet altijd veroorzaakt wordt door een achterliggende ziekte of aandoening. Dit wordt ook wel specifieke muzikale anhedonie genoemd. Neurowetenschapper Josep Marco-Pallarés heeft meegewerkt aan het onderzoek. Hij legt uit: “Het niet kunnen genieten van muziek heeft te maken met een ontkoppeling tussen het beloningscircuit en het auditieve netwerk. Het heeft niet per se te maken met het functioneren van het beloningscircuit.”
Voor het onderzoek heeft het team dus de BMRQ ontwikkeld. Deze vragenlijst meet in hoeverre de deelnemer geniet van muziek door naar vijf verschillende aspecten te kijken: hoeveel emoties losgemaakt worden, hoeveel invloed het op de stemming heeft, of het helpt bij het onderhouden van relaties, of er plezier wordt gehaald uit het dansen of bewegen op muziek en of het opdoen van een nieuwe luisterervaring effect heeft. Uit het onderzoek blijkt dat mensen met specifieke muzikale anhedonie laag scoren op alle vijf punten. Hier zit een belangrijk verschil met muzikale anhedonie: uit eerder onderzoek blijkt dat, alhoewel mensen met muzikale anhedonie geen plezier halen uit het luisteren naar muziek, ze wél plezier kunnen beleven aan dansen of bewegen op muziek.
Methodologie
De onderzoekers zijn enthousiast over de resultaten die de BMRQ oplevert. Ze zien dan ook veel kansen om andere specifieke varianten op te sporen. Ernest Mas-Herrero heeft ook meegewerkt aan het onderzoek. Hij zegt: “Als het beloningscircuit niet goed werkt, krijg je minder voldoening uit veel verschillende soorten beloningen. Echter, niet alleen de activiteit van dit circuit is belangrijk, maar ook hoe de interactie is met andere hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor andere soorten beloningen.” Marco-Pallarés vult aan: “We denken dat het gebruik van onze methodologie kan helpen bij het ontdekken van andere specifieke anhedonieën. Het zou bijvoorbeeld goed kunnen dat mensen met specifieke voedselanhedonie geen goede aansluiting hebben tussen het beloningscircuit en het hersengedeelte waar voedsel wordt verwerkt.”
Hoewel de achterliggende oorzaak van specifieke muzikale anhedonie al bekend is, is nog niet duidelijk hoe de slechtere verbinding precies ontstaat. Er is echter al wel een aanwijzing: het kan mogelijk met de genen te maken hebben. Het team is voor een volgend onderzoek dan ook alweer druk bezig met het identificeren van specifieke genen. Daarnaast wil het team ook onderzoeken of specifieke muzikale anhedonie chronisch is of dat het in de toekomst ook te genezen is.
