De dwergplaneet die zich tussen de banen van Mars en Jupiter in de planetoïdengordel bevindt, is vandaag de dag koud en weinig gastvrij. Maar dat is in het verleden waarschijnlijk anders geweest.
Tot die conclusie komen onderzoekers in het blad Science Advances. In het blad tonen ze met behulp van modellen aan dat Ceres pak ‘m beet 2,5 miljard jaar geleden een bron van chemische energie herbergde. Daarmee lijken de onderzoekers op de dwergplaneet op een derde ingrediënt voor leven te zijn gestuit. En dus stapelt het bewijs dat Ceres ooit leefbaar is geweest, zich rap op.
Wat heb je nodig voor leven?
Leven zoals wij dat kennen, kan niet zomaar overal ontstaan. Het vereist de aanwezigheid van een aantal cruciale ingrediënten. De eerste is water. In 2018 toonden onderzoekers al aan dat Ceres daar lang geleden over beschikte. Lichte vlekken op het oppervlak bleken voornamelijk te bestaan uit zouten die aan het oppervlak kwamen toen zout grondwater zich een weg naar boven baande. En vervolgonderzoek onthulde in 2020 dat dat water afkomstig moet zijn geweest uit een ondergrondse, zoute oceaan.
Organisch materiaal
Maar water alleen is niet genoeg. Je hebt ook organisch materiaal nodig. En ook dat is op Ceres aangetroffen. Zo toonde eerder onderzoek aan dat de dwergplaneet koolstofmoleculen herbergt.
Chemische energie
En nu kondigen wetenschappers dus de ontdekking van een derde ingrediënt voor leven aan. Namelijk: chemische energie, oftewel chemische verbindingen die micro-organismen kunnen gebruiken als energiebron.
Het onderzoek
Het idee dat Ceres in het verleden ook over brandstof voor levensvormen beschikte, is gebaseerd op modellen waarin de onderzoekers de temperatuur en samenstelling van het binnenste van Ceres simuleerden. Die modellen suggereren dat het verval van radioactieve elementen in de kern van de jonge Ceres zodanig veel warmte genereerde dat er hydrothermale activiteit kan zijn ontstaan en heet water – met daarin opgeloste gassen, zoals koolstofdioxide – zich vanuit de rotsachtige kern een weg kan hebben gebaand naar het ondergrondse zoutwaterreservoir. “Wanneer op aarde heet water afkomstig van diep onder de grond zich mengt met de oceaan, ontstaat vaak een waar buffet voor microben – een feestmaal van chemische energie,” legt onderzoeker Sam Courville uit. En nu lijkt een soortgelijk proces dus ook op Ceres tot de mogelijkheden te hebben behoord.
Geen bewijs voor leven
Toch zul je de onderzoekers op basis van hun studie – en eerdere onderzoeken – zeker niet horen beweren dat er ooit leven was op Ceres. De onderzoeken tonen enkel aan dat de dwergplaneet ooit over omstandigheden kan hebben beschikt die gunstig zijn voor de totstandkoming en instandhouding van leven zoals wij dat kennen.
Volgens de onderzoekers zou Ceres zo’n 2,5 tot 4 miljard jaar geleden leefbaar zijn geweest. In die periode bereikte de temperatuur in de rotsachtige kern een piek en kende het ondergrondse zoutwaterreservoir dus een constante toevoer van warm water en gassen, waar eventuele microben dankbaar gebruik van konden maken om hun stofwisseling op gang te houden. Inmiddels is de kern van Ceres afgekoeld en wordt de dwergplaneet dus niet meer verwarmd. Het resulteert in een dwergplaneet die vandaag de dag koud is en veel minder water en veel meer ijs herbergt dan in de veronderstelde leefbare periode het geval was. Maar ooit moet de dwergplaneet er dus wat anders voor hebben gestaan. En mogelijk, zo stellen de onderzoekers, geldt dat ook voor andere vandaag de dag koude en ijzige dwergplaneten en manen die zich qua omvang met Ceres kunnen meten.
