Wijn of bier, de Egyptenaren hielden enorm van drinken. Op verschillende muurschilderingen zijn deze hedonisten te zien met een alcoholische versnapering in de hand. Het is dan ook niet verrassend dat ze een speciaal festival hadden ter ere van dit genotsmiddel: het festival van dronkenschap.
Het is vroeg in de ochtend en in de tempel van Hathor ligt een grote groep Egyptenaren omringd door drank hun roes uit te slapen. Dan klinkt ineens luid tromgeroffel, de mensen worden wakker en nog dronken van de vorige avond zijn ze volledig gedesoriënteerd en in grote extase. Ze dansen, zingen en vereren de goden, wat een fantastische manier om het nieuwe jaar te beginnen!
Rituelen
Het festival van dronkenschap vond elk jaar plaats ter ere van de godin Hathor, de godin van vreugde, muziek en dronkenschap. Het festival werd gevierd ter ere van het begin van het nieuwe jaar, dat begon met het overstromingsseizoen. Dat was voor de Egyptenaren enorm belangrijk, want door het overstromen van de Nijl kregen zij heel veel vruchtbare grond. Bij het festival kwamen de Egyptenaren naar de tempel van Hathor. Het standbeeld van Hathor werd dan de tempel in gedragen, waarna er offers aan haar werden gegeven. Meestal was dit in de vorm van wijn of bier. De Farao doneerde bij het nieuwjaarsfestival grote hoeveelheden alcohol aan de genodigden. De Egyptenaren dronken dan zoveel mogelijk wijn waardoor ze dronken werden. Het was heel gewoon dat er werd gefeest, gedanst en gezongen. Extase en overvloed stonden centraal op deze speciale dag in het jaar.
De rol van alcohol
Het drinken van alcohol had een belangrijke functie in de Egyptische samenleving. Sommige bronnen suggereren dat de Egyptenaren dachten dat ze door het drinken van alcohol in contact met de goden konden komen. Als ze dronken werden, kwamen ze in een staat van bewustzijn die de mogelijkheid gaf om te communiceren met de goden. Op deze manier draaide het drinken dus niet alleen om plezier, maar had het ook een religieuze functie. Ook organiseerden de Egyptenaren vaak banketten; eten had daarin een ondergeschikte rol, het was vooral belangrijk om heel veel te drinken. Tevens was het heel gebruikelijk om te laten zien dat er gekotst werd: op diverse muurschilderingen is te zien hoe een Egyptenaar de genuttigde alcohol niet meer in kan houden. Dronkenschap werd niet op elk moment geaccepteerd, als je zomaar dronken over straat liep, was je je gewoon aan het bezatten zonder doel, dat was zeer ongepast.
Geestverruimende middelen
Vermoedelijk dronken de Egyptenaren niet alleen alcohol om in een ander stadium van bewustzijn te geraken, uit verschillende bronnen blijkt dat er ook kruidenmengsels bij de wijn werden gegoten. Zo laat de muurschildering hieronder een klein flesje zien met de inscriptie: ‘make a happy day’. Wat er in het flesje heeft gezeten weten we natuurlijk niet, maar recent onderzoek liet zien dat een opgegraven potje als deze waarschijnlijk een hallucinerend mengsel bevatte. Daarnaast is het best wel aannemelijk om te stellen dat er meer nodig was dan alcohol om in complete extase te raken en de goden te ontmoeten.
De gebruiken die in het oude Egypte zijn ontstaan, vloeiden later door in andere tradities. Zo eerden de Grieken en Romeinen hun god van de wijn met een speciaal wijnfestival waar ook veel werd gedronken. Ook vandaag de dag bestaan er rituelen om in contact te komen met het bovennatuurlijke, zoals het nemen van ayahuasca. Natuurlijk drinken de meeste mensen tegenwoordig een drankje omdat ze het lekker vinden en niet omdat ze contact zoeken met de goden. Maar de volgende keer dat je te diep in het glaasje hebt gekeken, heb je bij deze wel een alibi: misschien wilde je wel contact leggen met een god!
De Egyptenaren vertelden allerlei mythes om de ontstaansgeschiedenis van natuurlijke fenomenen te verklaren. Zo was er ook een mythe over godin Hathor:
Ra, de zonnegod, was oud en zwak geworden. De mensen op aarde kwamen tegen hem in opstand. Hij beval Hathor om de mensen te gaan straffen. Maar Hathor had er zoveel plezier in gekregen, dat ze de hele mensheid wel wilde uitroeien. Ze transformeerde in de leeuwengodin Sekhmet om door te gaan. Ra was bezorgd en bedacht een plan: hij beval de mensen om 7000 kruiken bier te mengen met oker, waardoor het bloedrood kleurde. Dit werd over de moerassen verspreid, waardoor het leek op een grote plas bloed. Toen Sekhmet dit bloed zag, dronk ze het gelijk op. Alleen werd ze toen zo dronken dat ze de mensheid niet meer herkende, ze belandde in een roes waarna ze terug transformeerde tot Hathor. Ter ere van deze redding vierden de Egyptenaren jaarlijks het festival van dronkenschap, om te eren dat alcohol de ondergang van de mensheid voorkomen heeft. De Egyptenaren geloofden ook dat ze wel moesten drinken, anders zou Sekhmet uit haar roes komen en de mensheid alsnog vernietigen. De Egyptenaren geloofden dat de Farao een afstammeling was van de goden, hij was de reïncarnatie van Horus, de god van het koningschap. Bij het festival van dronkenschap werden de goden geëerd en daarmee werd indirect dus ook het koningschap gelegitimeerd en gevierd.
