Lekker maandenlang in een camper door Zuid-Europa trekken, eindeloos spelen met de kleinkinderen of gewoon op een stoel in de tuin een boek lezen, veel mensen dromen van hun pensioen. Maar nu blijkt dat ze misschien wel gelukkiger zijn als ze blijven werken.
Nu we steeds ouder worden en de pensioenpotjes steeds kariger, werken mensen vaker langer door. Overigens niet alleen om het geld, maar ook omdat ze gewoon nog erg fit zijn en zin hebben om actief te blijven. Er is op dit gebied echter een groot verschil tussen mannen en vrouwen.
Meer levensvreugde
In een nieuwe studie is daar voor het eerst uitgebreid naar gekeken. De onderzoekers vergeleken data van het Israëlische Centraal Bureau voor de Statistiek van ruim 3300 vrouwen en iets meer dan 2000 mannen die de pensioengerechtigde leeftijd hadden bereikt.
Gek genoeg bleek uit de enquêtes dat mensen gelukkiger waren als ze doorwerkten na hun pensioen. Maar dat gold niet voor iedereen. Vooral mannen ervoeren én een hogere levensvreugde én een beter emotioneel welzijn als ze fulltime doorwerkten. Vrouwen daarentegen hadden alleen meer levensvreugde als ze een goedbetaalde baan met hoge status hadden en ze ervoeren geen beter emotioneel welzijn.
“Over het geheel genomen draagt werk bij aan het welzijn van ouderen, omdat het zowel financiële als niet-financiële voordelen biedt, zoals sociale contacten, en het ook een bron van identiteit en zelfwaardering is”, schrijven de onderzoekers. “We hebben daarnaast gekeken naar genderverschillen bij de neiging om te werken en de relatie tussen werk en welzijn en we vonden een sterker verband bij mannen dan bij vrouwen.”
Traditionele rolpatronen
Daar hebben de wetenschappers ook wel een verklaring voor. “De reden voor dit genderverschil is te vinden in traditionele rolpatronen, waarbij werk de primaire – en misschien zelfs de enige – bron van zelfidentiteit is voor mannen, terwijl vrouwen andere rollen hebben die betekenis en voldoening geven.”
Ze vervolgen: “Onze bevindingen laten ook zien dat de motivatie om te werken na de pensioenleeftijd verschilt tussen mannen en vrouwen. Zowel mannen als vrouwen met een grotere financiële noodzaak zoeken vaker voltijds werk. Maar vrouwen met goede vooruitzichten op de arbeidsmarkt, dus kwalitatief hoogstaande banen, werken ook eerder fulltime. Dit kan erop wijzen dat vrouwen selectiever zijn in hun motivatie om te werken dan mannen: zij werken wanneer de voordelen (financieel en intrinsiek) groot zijn, maar hebben alternatieve bronnen van sociale contacten als ze geen geschikte baan vinden.”
Deeltijdwerk bleek minder sterk verbonden met welzijn dan voltijds werk, vooral voor mannen. Volgens de onderzoekers komt dit mogelijk doordat deeltijdwerk als minder lonend of stabiel wordt gezien of wordt geassocieerd met ‘slechte banen’, terwijl fulltime werk juist wordt gekoppeld aan ‘goede banen’.
Kanttekeningen
De onderzoekers benadrukken dat er geen bewijs is dat werken na pensioen schadelijk is voor het welzijn, in veel gevallen kan het dit zelfs verbeteren. Wel kan er sprake zijn van een zekere self-selection bias: gezondere mensen werken waarschijnlijk vaker door en zijn gelukkiger omdat ze gezond zijn. Als meer mensen met gezondheidsproblemen zouden doorwerken, is het waarschijnlijk dat een groter deel ontevreden is vanwege de extra stress.
De studie kent nog meer beperkingen, zoals het ontbreken van gedetailleerde beroepscategorieën en de focus op de Joodse bevolking in Israël, waardoor de resultaten mogelijk niet toepasbaar zijn op alle landen en culturen. Houdingen tegenover werk verschillen immers sterk. Toekomstig onderzoek moet dan ook gericht zijn op mensen in andere landen om te zien hoe verschillende pensioenstelsels en culturen invloed hebben op doorwerken na het pensioen.
Eerder schreven we al over onderzoek waaruit bleek dat de cognitieve gezondheid van Chinese pensionado’s behoorlijk achteruitging nadat ze stopten met werken. “De cognitieve achteruitgang en dan met name de omvang ervan en de snelheid waarmee deze plaatsvindt, is extreem zorgwekkend”, zei de onderzoeker destijds tegen deze site. Hij wees er ook op dat vergelijkbare effecten zijn gevonden in Europa en de VS. “En als je heel vergelijkbare effecten vindt in totaal verschillende culturen (met verschillen in inkomen, onderwijs en werk) dan suggereert dat dat we iets fundamenteels op het spoor zijn. Het laat zien dat het brein – ongeacht waar mensen wonen – op latere leeftijd op een heel vergelijkbare manier reageert op veranderingen in gedrag en activiteiten.” Dus droom maar niet te hard van je pensioen. Je wordt er mogelijk noch gezonder, noch gelukkiger van.
