Een alarmerend bericht in veel media gisteren: de zeespiegel staat hoger dan gedacht, waardoor de stijging ook hoger uitvalt en dus veel meer mensen in kustgebieden natte voeten dreigen te krijgen. De oorzaak is een meetfout in tientallen studies. Het klinkt dramatisch maar hoe erg is het nu echt?
Eerst even de feiten op een rij: het probleem is dat de meeste onderzoeken de huidige zeespiegel te laag hebben ingeschat. Er wonen twee keer zoveel mensen onder zeeniveau als tot nu toe gedacht. Je kunt je indenken dat een stijging dan ook veel meer mensen raakt dan eerdere ramingen uitwezen. Het probleem speelt overigens vooral in Zuidoost-Azië en Polynesië. Voor Europa kloppen de data wel.
De rekenfout is niet helemaal nieuw. Experts zijn er al jaren van op de hoogte. Toch blijkt uit Wagenings onderzoek in Nature dat 90 procent van bijna vierhonderd recente studies nog altijd uitgaat van de verkeerde cijfers.
De geoïde
Waar ging het mis? Simpel gezegd: bij de geoïde. Dit is het zeeniveau als het enkel zou worden bepaald door de zwaartekracht en de rotatie van de aarde. Maar meer factoren spelen een rol. Denk aan windrichting, watertemperatuur, getijden, zeestromingen en zelfs het zoutgehalte van het water. Het maakt dat de zee 20 tot 30 centimeter en hier en daar tot een meter hoger staat dan waar in de oorspronkelijke modellen mee wordt gerekend. Het betekent dat bij een meter zeespiegelstijging tientallen miljoenen mensen meer onder zeeniveau terechtkomen.
Waarom in Azië?
Maar hoe komt het dat dit probleem vooral in Zuidoost-Azië speelt en niet in Europa? Daar zijn grofweg drie redenen voor. Ten eerste hangt de nauwkeurigheid van de geoïde af van correcte lokale zwaartekrachtmetingen en daar is in Zuidoost-Azië een gebrek aan. Ten tweede is de impact van de externe factoren, zoals wind en getijden, in die regio veel groter dan elders. Daardoor kan de werkelijke zeespiegel wel meer dan 1 meter hoger zijn. Ten derde is er te lang gedacht dat modellen uit het noorden een op een van toepassing zijn op het zuiden. Zonder correcties worden lokale afwijkingen dan gemist.
De gevolgen: 31 tot 37 procent meer land komt onder zeeniveau te liggen en zeker 50 procent meer mensen lopen kans om slachtoffer te worden van overstromingen.
Niet helemaal nieuw
Het zijn zeker alarmerende berichten, waar terecht aandacht voor is. Maar de indruk moet niet ontstaan dat deze informatie volledig nieuw is of dat berekeningen niet juist zijn: het uitgangspunt klopt niet helemaal, maar de rest wel. En volgens professor Marjolijn Haasnoot, expert klimaatadaptatie bij Deltares wordt er al hard gewerkt aan verbeteringen.
Ze zegt tegen Scientias.nl dat de nieuwe studie laat zien dat het belangrijk is om de afwijkingen in zeewaterstand mee te nemen en ook zeewaterstand en hoogtedata goed ten opzichte van elkaar te zetten. “Met deze studie worden dit soort data nu ook wereldwijd beschikbaar gemaakt. Om inzicht te krijgen in de gevolgen van de zeespiegelstijging is het ook belangrijk om rekening te houden met de huidige en toekomstige maatregelen en hoe het water stroomt. Met nieuwe ontwikkelingen zoals deze kunnen we dit steeds beter doen. Overigens houden Nederlandse onderzoekers al een tijd rekening met de dynamische waterstanden”, aldus Haasnoot.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Bijna overal stijgt de zeespiegel, maar er is één regio waar die juist daalt. En dat is geen goed nieuws en Twee keer zoveel smeltwater op ijsplaten op Antarctica als gedacht (waardoor zeespiegel harder stijgt). Of lees dit artikel: Meerdere klimaatsystemen staan op instorten, waarschuwen wetenschappers: zijn we op weg naar een broeikasaarde?
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
