‘Exergaming’, een term die je wellicht nog niet kent en die staat voor bewegen terwijl je computerspelletjes speelt, kan de hersenen van oude mensen met dementie laten groeien. Dat blijkt uit een studie uit Zwitserland. Na een periode van twaalf weken training waren meerbepaald de hersengebieden die cruciaal zijn voor het geheugen bij proefpersonen meetbaar vergroot.
40 Zwitserse ouderen met milde geheugenproblemen deden als onderdeel van twee studies twaalf weken lang mee aan een trainingsprogramma. De helft kreeg hun gebruikelijke medische zorg, de andere helft volgde daarbovenop het zogenoemde Brain-IT-programma. Dat is een mix van bewegingsspelletjes en ademhalingsoefeningen. Voor en na de trainingsperiode werden MRI-scans gemaakt.
Deelnemers trainden vijf keer per week 25 minuten thuis met een systeem dat bestond uit een scherm met spelsoftware en een vloerpaneel met vier velden. Ze losten taken op het scherm op door met hun voeten de juiste bewegingen te maken. Een voorbeeld: deelnemers probeerden een boodschappenlijstje te onthouden en stapten naar een bepaalde richting om aan te geven of het getoonde product op de lijst stond. Na de oefeningen moesten deelnemers een tijd lang langzaam ademhalen op een gecontroleerde manier. Hiermee activeerden ze hersengebieden die relevant zijn voor cognitieve processen.
Meetbare verbetering
Bij de deelnemers die het Brain-IT-programma volgden, groeiden verschillende hersengebieden. Met name de hippocampus (het gebied dat essentieel is voor geheugenvorming) werd significant groter. Ook de thalamus (een soort ‘schakelstation’ dat informatie vanuit de zintuigen doorstuurt naar andere hersengebieden) en delen van de anterior cingulate cortex (een gebied dat een rol speelt bij aandacht, emoties en het nemen van beslissingen) lieten groei zien. De proefpersonen die deze veranderingen vertoonden, scoorden bovendien beter op geheugentests.
De vooruitgang was niet alleen op papier aantoonbaar, maar ook merkbaar in het dagelijks leven van de patiënten, aldus de onderzoekers. Volgens de deelnemer waren ze helderder en voelden ze zich fitter. Dat vertaalde zich in meer zelfvertrouwen tijdens het uitvoeren van dagelijkse taken. Bij deelnemers uit de controlegroep waren deze voordelen niet merkbaar. Hun dementie werd gestaag erger.
Voorzichtige hoop, maar nog geen oorzakelijk verband
Het onderzoek heeft belangrijke beperkingen. Met veertig deelnemers is de groep relatief klein en twaalf weken is kort om definitieve conclusies te trekken over langetermijneffecten. De onderzoekers gebruikten een lagere statistische drempel dan gebruikelijk vanwege de kleine groep. Dat maakt de resultaten minder betrouwbaar dan ideaal zou zijn. Bovendien had 87 procent van de deelnemers Alzheimer als onderliggende oorzaak van hun geheugenproblemen. Of het programma ook werkt bij andere vormen van cognitieve achteruitgang, blijft onduidelijk. Er is daarom hoe dan ook vervolgonderzoek nodig om definitief uit te wijzen of exergaming daadwerkelijk de progressie van dementie kan vertragen.
Desalniettemin zijn de resultaten hoopgevend voor mensen met beginnende dementie en hun familie. Dergelijke computerspelletjes die gebruik maken van beweging zouden, indien meer onderzoek aantoont dat ze werken, een waardevolle aanvulling kunnen zijn op bestaande behandelingen, en dat zonder bijwerkingen en met meetbare effecten op de hersenstructuur.
Waarom dit belangrijk nieuws is
De hippocampus is het eerste hersengebied dat krimpt bij dementie. Dat een relatief eenvoudige training dit proces lijkt tegen te gaan, is veelbelovend. Dementie is namelijk een steeds groter probleem. In Europa lijdt zo’n 9 procent van alle mensen boven de 70 aan dementie. Boven de 80 is dit zelfs 18 procent. Door de stijgende levensverwachting gaat dit aantal enkel toenemen. De eerste medicijnen tegen Alzheimer zijn er wel, maar dit zijn geen wondermiddelen en vertragen enkel bij sommige patiënten het ziekteverloop. Elke aanvulling op bestaande behandelingen is om die reden een overwinning.
