Waarom vinden we het gezang van sommige vogels zo mooi, terwijl andere vogelgeluiden ons koud laten? Duitse onderzoekers zochten het uit en ontdekten dat afwisselend, hoog en niet te luid gezang het meest wordt gewaardeerd. De onbetwiste winnaar is het melodieuze gekweel van de merel. Een stuk minder prettig in het gehoor ligt het gekrijs van de kerkuil.
Begrijpen wat vogelgezang mooi maakt, helpt om te verklaren waarom natuurgeluiden ons zo ontspannen. Ook kunnen we zo parken en stressvolle plekken, zoals de wachtkamer van de tandarts, prettiger maken. De steun voor natuurbehoud groeit als vogels die een bijzonder mooi lied zingen op de voorgrond treden. “Ik ben al sinds mijn tiende een fervent vogelaar en zeer geïnteresseerd in de relatie tussen mens en vogel”, zegt onderzoeker Christoph Randler van de Universiteit van Tübingen. “Vogelgeluiden worden vaak gezien als een van de fijnste aspecten van tijd doorbrengen in de natuur. Eerder onderzoek toonde al aan dat hun gezang bijdraagt aan mentaal herstel en welzijn. Toch worden niet alle vogelgeluiden als even positief ervaren.”
Op zoek naar de formule voor schoonheid
De wetenschappers kwamen erachter welke kenmerken de doorslag geven door proefpersonen naar vogelgeluiden te laten luisteren, die te laten beoordelen op aangenaamheid en dat alles te koppelen aan de akoestische eigenschappen van elk geluid. Opvallend is dat wie meer om vogels gaf, het gezang ook positiever beoordeelde. Maar hoeveel kennis iemand van vogels had, maakte voor de waardering geen enkel verschil.
“Je hoeft geen vogelfanaat te zijn om vogelgeluiden mooi te vinden”, vertelt hoofdonderzoeker Nadine Kalb van de Universiteit van Tübingen. “Het al dan niet herkennen van vogels aan hun uiterlijk of gezang had geen invloed op de beoordeling. Dit is een teken dat het genieten van vogelgezang dieper zit dan simpelweg weten naar welke vogelsoort je luistert.”
Fervent vogelaar
De onderzoekers lieten 84 proefpersonen luisteren naar korte fragmenten uit 123 liedjes van wilde vogels die veel in Duitsland voorkomen. Hierbij vroegen ze om elk fragment te beoordelen met een cijfer van 1 tot 5. Ook werd gemeten hoe kundig de deelnemers waren als vogelaar en hoe ze tegen vogels aankeken. Vervolgens analyseerden de wetenschappers de fragmenten zelf op vier punten: het volume, de toonhoogte, de complexiteit (het aantal en de variatie aan elementen in het lied) en de bandbreedte, oftewel het verschil tussen de hoogste en laagste toon. Van 21 vogelsoorten uit de steekproef was uit eerder onderzoek al bekend dat hun gezang herstellend werkt bij mentale vermoeidheid of stress. Ook die scores zijn vergeleken met de nieuwe beoordelingen.
Merel verslaat kerkuil
De deelnemers beoordeelden het gezang van de merel als meest aangenaam, terwijl dat van de kerkuil het beroerdst uit de bus kwam. Interessant is dat merelgezang in eerder onderzoek ook al hoge ogen gooide als herstellend geluid. Een smallere bandbreedte en grotere complexiteit werden als prettiger ervaren, net als een hogere toonhoogte of een relatief laag volume. De best beoordeelde liedjes ontweken bovendien het frequentiegebied waar het menselijk gehoor het gevoeligst voor is.
Mensen die meer van vogels hielden, gaven over het algemeen hogere cijfers. Maar het maakte zoals gezegd niet uit wat hun kennisniveau was. Kalb oppert een mogelijke verklaring: “Misschien zijn we van nature geneigd afwisselende geluiden met een gematigd volume en toonhoogte te waarderen, omdat ze een veilige, gezonde en herstellende omgeving signaleren waarin we kunnen ontspannen.”
Voor vervolgonderzoek willen de onderzoekers grotere steekproeven gebruiken met plek voor meer verschillende culturen, mannen en ervaren vogelaars. Randler blikt alvast vooruit: “Ik zou graag willen onderzoeken wat de invloed is van vogelgeluiden op mensen in een echte natuurlijke omgeving. Het lijkt me nuttig om ecologische gegevens, akoestische analyses en psychologische reacties te combineren om te begrijpen hoe verlies van biodiversiteit doorwerkt in hoe mensen de natuur ervaren.”
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
