Paarden combineren voor hun gehinnik lage en hoge tonen. Onderzoekers weten nu hoe paarden die twee geluiden tegelijkertijd kunnen maken.
Het gehinnik van een paard klinkt vaak alsof er twee geluiden door elkaar lopen: een lagere brom en een hoge, scherpere toon. Biologen vinden dat eigenlijk maar raar: grote dieren maken meestal alleen lagere geluiden. In een nieuw onderzoek heeft een team laten zien hoe paarden dit doen. De studie verscheen in het vakblad Current Biology.
Twee verschillende geluidsbronnen
De onderzoekers noemen het verschijnsel ‘biphonation’. Dat klinkt ingewikkeld, maar het idee is simpel: een roep heeft twee losse tonen die niet van dezelfde bron komen. Over de lage toon was al redelijk veel bekend. Die ontstaat door de trillingen van de stembanden in het strottenhoofd.
Echter was nog niet bekend waar de hoge toon vandaan kwam. De onderzoekers hebben nu overtuigend bewijs gevonden dat paarden die hoge toon maken met een soort ‘fluit’ in het strottenhoofd.
Onderzoeker Elodie Briefer van de University of Copenhagen zegt: “We weten nu eindelijk hoe de twee frequenties in een hinnik worden gemaakt. Eerder zagen we al dat die twee toonhoogtes verschillende aanwijzingen kunnen bevatten over de emoties van het paard. Nu zien we ook dat ze op twee verschillende manieren worden geproduceerd.”
Natuurlijke fluit
Als wij willen fluiten doen we dat met onze lippen en onze tong. Paarden blijken geboren te worden met een ‘natuurlijke’ fluit binnenin het strottenhoofd. Daar kan een snelle luchtstroom door een nauwe opening gaan. Als die lucht vervolgens gaat wervelen ontstaat een fluittoon.
Volgens het onderzoeksteam is het vermogen om zulke hoge tonen te maken extra bijzonder omdat paarden grote dieren zijn. Bij kleine dieren, zoals ratten en muizen, zijn zulke ‘ingebouwde fluitjes’ al eerder gevonden. Maar bij een groot zoogdier was dat echter nog niet eerder het geval. Wat paarden extra bijzonder maakt is dat zij tegelijkertijd een hoge en een lage toon kunnen maken.
Enorme puzzel
Volgens teamlid Romain Lefèvre was het onderzoek uitdagend. Lefèvre: “Het onderzoek voelde als het uitvogelen van een enorme puzzel. Om het raadsel op te kunnen lossen moesten we methoden uit de diergeneeskunde combineren met methoden uit de natuurkunde.”
Voor het onderzoek voerde het team verschillende proeven uit op de strottenhoofden van overleden paarden. Om te bewijzen dat het hier echt om een ‘fluittoon’ gaat bliezen ze tijdens het onderzoek eerst normale lucht door een strottenhoofd. Daarna gebruikten ze helium. Dat gas heeft een andere dichtheid, waardoor de snelheid van geluidsgolven in helium anders is dan in ‘normale’ lucht.
Daardoor gaat de ‘fluit’ in het strottenhoofd hoger klinken. Probeer het zelf maar eens: hoe harder je blaast tijdens het fluiten, hoe hoger de toon klinkt. Als je dezelfde toon nu met je stembanden gaat zingen zal je merken dat de toon vooral harder gaan klinken.
Niet alle paardachtigen
Het bijzondere is dat een paard dus de ‘fluit’ in het strottenhoofd en de stembanden tegelijkertijd kan gebruiken. Daardoor klinkt zowel een hoge als een lage toon, oftewel biphonation. De onderzoekers denken dat biphonation paarden mogelijk een groot voordeel geeft: met twee toonhoogtes kun je mogelijk twee verschillende dingen tegelijkertijd ‘zeggen’.
Het team wijst er ook op dat niet alle paardachtigen gebruik maken van zo’n unieke combinatie van toonhoogtes. Przewalskipaarden, nauw verwant aan het gedomesticeerde paard, lijken ook zo’n bijzondere hinnik te hebben. Maar verdere familieleden, zoals ezels en zebra’s, lijken hoge tonen in het algemeen veel minder te gebruiken. Dat suggereert dat paarden zich op een hele unieke manier hebben ontwikkeld.
Professor David Reby plaatst het onderzoek in een bredere context: “Het is belangrijk om te begrijpen hoe en waarom biphonation is ontstaan: het helpt ons om beter te begrijpen hoe dierengeluiden zich in de loop der tijd hebben ontwikkeld.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Dit is waarom paarden urenlang kunnen galopperen (en jij na 30 minuten hardlopen al niet meer kan) en Zijn paarden cognitieve genieën? Grappig spel onthult dat ze veel slimmer zijn dan gedacht . Of lees dit artikel: Dit is waarom koeien zo’n stralend gezond gebit hebben (veel beter dan paarden bijvoorbeeld) .
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
