Muziek maken lijkt niet alleen goed voor je humeur, maar ook voor je hersenen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de Chinese Academy of Sciences.
Voor veel ouderen is het een hele klus om te begrijpen wat je zegt op een plaats met veel lawaai. Oudere muzikanten doen het echter een stuk beter, zo blijkt uit een nieuwe studie, die gepubliceerd werd in het vakblad PLOS Biology. Mensen die lang muziek hebben gemaakt, zo blijkt, hebben hun hersenen een soort verjongingskuur gegeven.
Duidelijk verschil
Hoe testten de onderzoekers dat? Ze haalden drie groepen bij elkaar: oudere muzikanten met tientallen jaren ervaring, oudere niet-muzikanten en jonge niet-muzikanten. Met MRI-scans keken ze wat er in hun hersenen gebeurde terwijl ze woorden probeerden te herkennen temidden van ruis. De hersenen van oudere muzikanten leken op die van de jongeren; ze waren efficiënt en fris. Bij niet-muzikanten zagen de onderzoekers iets anders: hun brein deed extra hard zijn best, een teken dat het probeerde te compenseren voor slijtage door ouderdom.
Waarom muziek?
Maar waarom focusten de onderzoekers eigenlijk op muzikanten? Lei Zhang, een van de auteurs van de studie, legt het in een interview met Scientias.nl uit. “Spraak verstaan in lawaai is een van de meest voorkomende problemen die een grote impact kunnen hebben op de levenskwaliteit van ouderen. Verschillende studies tonen aan dat muzikanten vaardigheden hebben die spraak verstaan in lawaai ondersteunen.” Zhang en zijn team wilden daarom weten of muziek maken je hersenen echt kan beschermen tegen de tand des tijds.
Wat gebeurt er in je hoofd?
En ja hoor, dat blijkt zo te zijn. De onderzoekers keken om dit te bevestigen naar de zogeheten functionele connectiviteit. Dat betekent gewoon hoe goed verschillende delen van je hersenen met elkaar kletsen. Bij oudere muzikanten zagen ze dat deze connectiviteit er nog uitzag zoals bij jonge mensen, vooral in een deel van de hersenen dat geluid en beweging aan elkaar knoopt, belangrijk voor spraak dus.
Bij niet-muzikanten ging het anders. Hun hersenen lieten meer activiteit zien, alsof ze extra moeite moesten doen om spraak te verstaan. Zhang legt uit wat dat betekent: “Veel studies tonen aan dat bij oudere volwassenen de activiteit en connectiviteit in frontale hersengebieden toenemen tijdens cognitieve taken — een fenomeen dat vaak wordt omschreven als ‘upregulation’.” Dat is een soort noodplan van je brein. Maar bij muzikanten? Die hadden dat minder nodig. Hun hersenen bleven efficiënt werken.
Cognitieve reserve
Dan is er nog zoiets als cognitieve reserve. Zhang legt het uit: “Cognitieve reserve verwijst naar extra cognitieve en neurale hulpbronnen die worden opgebouwd door positieve levenskeuzes, zoals langdurige muzikale training, het leren van nieuwe talen of regelmatige lichaamsbeweging. Deze reserves helpen de hersenen om leeftijdsgerelateerde veranderingen beter op te vangen en leiden tot beter dan verwachte cognitieve prestaties.”
En dat zien de onderzoekers terug in de resultaten. “Onze bevindingen ondersteunen de zogenaamde Hold-Back Upregulation-hypothese: oudere volwassenen met een grotere cognitieve reserve vertonen hersenactiviteitspatronen die lijken op die van jongere volwassenen”, zegt Zhang.
Meer dan muziek alleen?
Betekent dit dat alleen muziek je brein kan redden? Niet per se. Zhang denkt dat andere dingen ook kunnen helpen: “Activiteiten zoals tweetaligheid of regelmatige lichaamsbeweging dragen ook bij aan cognitieve reserve en kunnen specifieke cognitieve functies beschermen naarmate we ouder worden.” Of dat precies hetzelfde effect heeft als muziek, moet nog blijken, maar het idee is hoopgevend. Twijfel je nog om die gitaar op te pakken nu je wat ouder bent? Zhang heeft een duidelijke boodschap: “Ik zou zeggen: begin zodra je je geïnspireerd voelt. Het is nooit te laat om van muziek te genieten!”
