Afvallen is voor veel mensen een strijd. De belofte van een pilletje dat de kilo’s laat verdwijnen, klinkt dan ook als muziek in de oren. Geen wonder dat bedrijven als Novo Nordisk miljarden investeren in de ontwikkeling van medicatie zoals Ozempic.
Maar wat gebeurt er als je stopt met die medicijnen? Wetenschappers uit China doken in dit vraagstuk. Ze bekeken 11 studies met in totaal meer dan 2.400 mensen die verschillende medicijnen tegen overgewicht hadden gebruikt. Deze mensen werden minstens vier weken en in veel gevallen veel langer gevolgd nadat ze met hun behandeling waren gestopt.
Gewicht komt terug
Wat bleek? In de eerste vier weken na het stoppen ging het nog goed: mensen verloren zelfs nog een beetje gewicht. Maar vanaf week acht begon de ommekeer. Het gewicht kroop weer omhoog, en dat ging door tot zo’n 20 weken na het stoppen. Daarna bleef het meestal stabiel. Concreet: na acht weken wogen ze gemiddeld 1,5 kilo meer dan mensen die geen medicijnen hadden gebruikt. Na 12 weken was dat 1,76 kilo, en na 20 weken zelfs 2,5 kilo. Hun BMI (een maat voor lichaamsvet gebaseerd op lengte en gewicht) liet hetzelfde patroon zien.
Niet elk medicijn is hetzelfde
Interessant genoeg hangt het effect af van het soort medicijn. Bij GLP-1 receptoragonisten, dat zijn middelen zoals liraglutide en semaglutide, was de gewichtstoename duidelijker. Deze medicijnen zorgen ervoor dat je sneller vol zit door in te spelen op de hongersignalen in je hersenen. Twaalf weken na het stoppen hadden gebruikers hiervan flink meer gewicht terug dan mensen die ze niet hadden genomen. Maar bij andere middelen, zoals orlistat (dat vetopname remt) of naltrexone-bupropion (dat eetlust en beloning beïnvloedt), zagen de onderzoekers geen grote terugval.
Hoe ze het uitzochten
Hoe kozen de wetenschappers hun studies? Ze kamden databases zoals PubMed, Medline en Embase uit, met informatie tot maart 2024. Alleen goed opgezette studies kwamen in aanmerking: experimenten waarbij de medicijngroep werd vergeleken met een controlegroep, bijvoorbeeld met een placebo of een andere behandeling. Ze keken ook naar extra factoren, zoals hoe zwaar mensen waren aan het begin en of ze doorgingen met een gezondere leefstijl.
Wat zit erachter?
Toch is het niet allemaal zwart-wit. De onderzoekers geven aan dat hun studie wat haken en ogen heeft. Er waren niet zoveel studies beschikbaar, waardoor sommige conclusies minder stevig zijn, vooral als je naar specifieke groepen kijkt. Ook verschilden de studies in hoe lang ze duurden en wie eraan meedeed, wat de resultaten een beetje door elkaar kan schudden. Bovendien ging het vooral om gewicht en BMI. Andere dingen, zoals hoe je lichaam vet of spieren verwerkt, bleven buiten beeld. Soms moesten ze zelfs extra data uit bijlagen of registers vissen, omdat gewicht niet altijd het hoofddoel van het oorspronkelijke onderzoek was.
Wat betekent dit voor jou?
Wat kun je hier nu mee? Dit onderzoek laat zien dat medicijnen tegen overgewicht een handig steuntje in de rug kunnen zijn, maar geen wondermiddel. Zodra je stopt, is de kans groot dat de kilo’s terugkomen, zeker bij bepaalde medicijnen. Dat maakt duidelijk dat afvallen niet alleen om pillen draait, maar om een plan dat je op de lange termijn volhoudt, waarbij gezond eten en bewegen ook een belangrijke rol spelen. Het is daarom belangrijk om altijd samen met je arts te overleggen voordat je met medicatie begint of stopt. De wetenschappers pleiten ook voor meer onderzoek, vooral om te weten te komen wat er na die 20 weken gebeurt.
