Voor de kust van Costa Rica is een opvallend diepzeekoraal ontdekt dat nergens anders in de stamboom past.
Wetenschappers hebben voor de kust van Costa Rica een nieuw soort diepzeekoraal ontdekt. Het koraal is felgeel, heeft de vorm van een kleine boom en kan meer dan een meter hoog worden. Onderzoekers vonden het op een diepte van ongeveer 360 tot 529 meter in de Stille Oceaan. De soort blijkt zo sterk af te wijken van bekende koralen dat wetenschappers er zelfs een compleet nieuwe familie voor hebben gemaakt. Het onderzoek is te vinden in ZooKeys.
Gouden boompje
De nieuwe soort heet Laurinque elenya. Hij werd gevonden in de buurt van Cocoseiland en langs de kust van Costa Rica. Onderzoekers verzamelden exemplaren tijdens expedities in 2019 en 2023. Daarbij gebruikten ze de op afstand bestuurde onderzeeër SuBastian. Die wordt ingezet vanaf de onderzoeksschepen Falkor en Falkor (too) van het Schmidt Ocean Institute.
Op de bodem zagen de onderzoekers een opvallend landschap. Grote delen van de rotsen waren bedekt met slangsterren. Tussen al die zeesterren stonden de gele koralen rechtop. Volgens de onderzoekers leek het alsof er kleine gouden bomen uit een veld vol sterren groeiden. Dat beeld vormde later de inspiratie voor de naam van het koraal.
Leestip: Koraalriffen kunnen veel meer voedsel opleveren als we ze herstellen
De naam Laurinque komt van ‘Laurinquë’. Dat betekent ‘gouden boom’ in Quenya, een taal die schrijver J.R.R. Tolkien bedacht voor onder meer The Lord of the Rings en The Silmarillion. Het tweede deel van de naam, elenya, betekent zoiets als ‘van de sterren’. Daarmee verwijzen de onderzoekers naar de vele slangsterren rond het koraal.
Hoofdonderzoeker Odalisca Breedy van de Universidad de Costa Rica was onder de indruk toen ze het gebied voor het eerst zag. “Ik zag de zachte koralen voor het eerst in 2019 en was onder de indruk van de schoonheid van het omringende landschap”, zegt ze. “Dat inspireerde later de elfachtige naam van deze soorten.”
Vreemde resultaten
Toch was het uiterlijk van het koraal niet het enige bijzondere. Het bleek ook lastig om vast te stellen waar het koraal thuishoort in de stamboom van koralen. Onderzoekers keken eerst naar drie genen die vaak worden gebruikt om koralen in te delen. Maar die analyses leverden een vreemd resultaat op: elk gen wees naar een andere, niet-verwante familie.
Breedy vertelt dat ze aanvankelijk nog dacht dat het koraal bij een bekende groep hoorde. “Ik dacht dat de soort tot een bekende familie en een bekend geslacht kon behoren”, zegt ze. “Maar na de eerste analyse zag ik dat het iets heel anders was. Ik kon het niet koppelen aan bekende groepen.”
Daarom kozen de onderzoekers voor een veel uitgebreidere aanpak. Daarbij worden niet slechts enkele genen onderzocht, maar honderden genen tegelijk. Zo kunnen wetenschappers veel nauwkeuriger bepalen hoe soorten evolutionair aan elkaar verwant zijn.
Die analyse maakte duidelijk waarom de eerste tests zo lastig te begrijpen waren. Het nieuwe koraal past namelijk niet binnen een van de bekende families, maar het vormt een eigen evolutionaire tak. De soort is het nauwst verwant aan koralen uit de familie Eunicellidae, maar verschilt daar zowel genetisch als in bouw duidelijk van.
Dat verschil was groot genoeg om een volledig nieuwe familie te benoemen: Laurinqueidae. Ook het geslacht Laurinque is nieuw. “In 2023 verzamelden we meer monsters”, vertelt Breedy. “Dankzij het uitgebreide onderzoek van mijn collega’s konden we uiteindelijk bepalen waar deze prachtige soort in de stamboom thuishoort.”
Onderzeese bergen
De ontdekking is belangrijk omdat zij laat zien hoeveel er nog onbekend is over het leven in de diepzee. De onderzeese bergen bij Costa Rica leveren vaker soorten op die nog niet wetenschappelijk zijn beschreven. In dit geval gaat het zelfs om een koraal dat een heel nieuwe familie vertegenwoordigt. Dat betekent dat niet alleen een nieuwe soort, maar een aparte evolutionaire lijn lange tijd onopgemerkt is gebleven.
De plek waar Laurinque elenya leeft is bovendien meer dan alleen een bijzonder landschap. Het landschap staat namelijk vol met koralen waardoor het een leefgebied vormt voor veel andere dieren. De takken van de koralen maken de zeebodem ingewikkelder en bieden andere diepzeedieren ruimte om te leven. Daarom worden dit soort plekken gezien als belangrijke mariene ecosystemen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Maanlicht als scheidslijn: koralen kunnen door licht anders gaan voortplanten en Koralen gebruiken voor het groeien hetzelfde duidelijke stappenplan . Of lees dit artikel: Kunnen koralen gekweekt worden die resistent zijn tegen de klimaatverandering? .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
