Broeikasgassen die pas na het klimaatakkoord van Parijs in de lucht kwamen, hebben de Europese hittegolf van juni 2025 aantoonbaar erger gemaakt. Dat concluderen onderzoekers die kunstmatige intelligentie gebruikten voor hun analyse. De kans dat de uitstoot van het voorbije decennium de hittegolf versterkte, is volgens hun berekening groter dan 99 procent.
In december 2015 spraken bijna 200 landen in Parijs af om de opwarming van de aarde ruim onder de 2 graden Celsius te houden en liefst onder de 1,5 graad. Stoppen met uitstoten deden we daarna echter niet. Bijna een vijfde van alle CO2 die ooit is vrijgekomen door het verbranden van steenkool, olie en gas, is uitgestoten in dat ene decennium na het akkoord. De vraag die de auteurs van deze studie zich stelden, is wat die tien jaar precies hebben aangericht.
Om dat te achterhalen, gebruikten ze een zogenoemd diffusiemodel. Dat is dezelfde soort AI die plaatjes genereert uit een tekstopdracht. Zo’n model leert door beelden vol ruis stap voor stap schoon te ‘poetsen’, tot er een geloofwaardig beeld overblijft. Alleen ging het hier niet om plaatjes, maar om weerkaarten van Europa.
De onderzoekers gaven hun model gesimuleerd weer uit tien verschillende klimaatmodellen, voor de jaren 1850 tot 2100. Daarmee leerde de AI hoe de temperatuur boven Europa samenhangt met hoeveel broeikasgas er in de lucht zit en met het weertype van dat moment.
Daarna konden ze een vraag stellen die je in de echte wereld nooit kunt testen. Wat als exact hetzelfde weertype was opgetreden, maar met de hoeveelheid broeikasgas van 2015? Het verschil tussen die twee werelden is het effect van tien jaar uitstoot.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Een derde van een graad
Dat effect bleek klein maar reëel. In sommige regio’s lagen de gemiddelde dagtemperaturen tijdens de hittegolf van juni 2025 ongeveer een derde van een graad hoger dan ze bij het uitstootniveau van 2015 geweest zouden zijn.
Een derde van een graad klinkt verwaarloosbaar. Dat is het niet. Bij een hittegolf tilt zo’n fractie de temperatuur overal mee omhoog, waardoor records sneuvelen en meer mensen in de gevarenzone belanden. Het ging bovendien niet om een eenmalige uitschieter. Ook de heetste week van elk afzonderlijk jaar sinds 2021 bleek op dezelfde manier opgewarmd.
Kanttekeningen
Het onderzoek leunt volledig op computersimulaties en dus niet op directe metingen. Die tien klimaatmodellen zijn het onderling niet over alles eens en hun eigenaardigheden sijpelen door in de AI die erop getraind is. De schatting van een derde graad is dan ook een gemiddelde met een foutenmarge en die verschilt per regio.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
