Dat lekkere stukje chocola legt een lange weg af voor het naast je kopje koffie belandt. Dat leidt tot een aanzienlijke CO2-uitstoot. Wetenschappers hebben nu een simpele oplossing bedacht om die uitstoot te verminderen.
Volgens onderzoekers van de University of Queensland moeten er meer bomen worden geplant die zorgen voor schaduw voor de cacaobomen in West-Afrika, de regio die 60 procent van ’s werelds cacao levert.
Beter in de schaduw
Onderzoekers Wilma Blaser-Hart en Simon Hart van de Australische universiteit gebruikten satellietbeelden en machine learning om cacaoplantages te analyseren. Het onderzoek is gepubliceerd in Nature Sustainability.
“De cacaoplant is van nature een boom die onder andere bomen groeit in regenwouden, maar in monocultuurplantages wordt hij in de volle zon gekweekt”, aldus Blaser-Hart. Je zou dus bomen kunnen planten op cacaoplantages die koolstof opslaan. “Schaduwbomen op cacaoplantages kunnen aanzienlijke hoeveelheden koolstof opslaan, zowel boven- als ondergronds”, legt de onderzoeker uit. “Onze analyse toonde aan dat het boomdek bij de cacaoproductie in Ghana en Ivoorkust relatief laag was, ongeveer 13 procent, terwijl dat veel hoger zou kunnen zijn. Cacao kan zonder grote opbrengstverliezen worden geteeld bij een schaduwpercentage van 30 tot 50 procent, dus er is een enorm onbenut potentieel om via boomaanplanting meer koolstof op te slaan.”
De cacao-industrie is groot. Dit jaar bedraagt de waarde van de chocolademarkt naar verwachting zo’n 16 miljard dollar. Daar komt nogal wat CO2-uitstoot bij vrij. De cijfers daarover lopen uiteen maar de uitstoot wordt vaak vergeleken met die van varkensvlees of kip en zou zelfs nog hoger zijn dan dat. Reden is dat cacaoplantages vaak worden aangelegd in gekapte regenwouden. Daarvoor worden dus heel veel bomen gekapt, waardoor enerzijds de CO2 vrijkomt die in de bomen was opgeslagen en er anderzijds geen CO2 meer opgeslagen kan worden.
Miljoenen tonnen CO2
Volgens het onderzoek kan het planten van meer bomen op cacaoplantages in Ghana en Ivoorkust tot een bedekking van minimaal 30 procent, leiden tot een jaarlijkse opslag van maximaal 10,2 miljoen ton CO2-equivalent in de komende decennia. CO2e is een standaardmaat om emissies van verschillende broeikasgassen te vergelijken op basis van hun opwarmingspotentieel.
Dr. Blaser-Hart stelt dat meer schaduw ook ecologische voordelen biedt in regio’s waar bossen zijn gekapt voor cacaoteelt. “De hoeveelheid koolstof die deze extra bomen kunnen opslaan, komt overeen met ongeveer 9 procent van de totale jaarlijkse uitstoot en zo’n 167 procent van de huidige cacaogerelateerde uitstoot in beide landen”, legt ze uit. “Maar als we ook de uitstoot meenemen die is veroorzaakt door vroegere ontbossing en veranderingen in landgebruik, daalt de potentiële compensatie tot ongeveer 15 procent van de jaarlijkse uitstoot van de sector.”
Maar het aanplanten van bomen biedt meer voordelen dan alleen CO2-opslag. Het is ook goed voor de biodiversiteit, de vruchtbaarheid van de bodem en de temperatuur. Het vermindert bovendien de druk van plagen en ziektes.
Niet te hoge verwachtingen
De onderzoekers remmen zelf al te veel jolijt over de resultaten af. Zelfs als er op grote schaal bomen worden geplant, slaan die maar ongeveer evenveel koolstof op als de restanten van de bossen die nog over zijn in Ghana en Ivoorkust. “Agrobosbouw kan zeker bijdragen aan het terugdringen van de uitstoot, maar het is geen vervanging voor het beschermen van natuurlijke bossen. Die bescherming moet prioriteit krijgen”, aldus Blaser-Hart.
Daar staat dan weer tegenover dat het aanplanten van bomen die schaduw bieden, ook een goed idee is voor andere cacaoproducerende regio’s in Zuid-Amerika en Zuidoost-Azië en zelfs voor andere gewassen, die goed in schaduw groeien, zoals koffie. “Voor cacao is bomen planten op plantages een win-winsituatie: het levert duidelijke milieuwinst op voor de chocolade-industrie door de koolstofopslag, zonder dat de opbrengst eronder lijdt”, klinkt het tot besluit.
Cacaoplantages hebben het wereldwijd zwaar door de opwarming van de aarde. Volgens een studie waar we eerder over schreven leidt een temperatuurstijging van 7 graden tot een afname van de opbrengst van 20 tot 31 procent. Reden is dat hogere temperaturen leiden tot verminderde transpiratie, het proces waarbij planten vocht verdampen. Maar behalve de warmte vormt ook een tekort aan natuurlijke bestuivers een probleem. De meeste cacaoplanten worden bestoven door kleine insecten, maar de populaties nemen overal af.
