Een lokale bijenpopulatie uit Zuid-Californië lijkt de beruchte Varroamijt beter op een afstandje te houden dan andere bijenvolken.
Honingbijen hebben het zwaar. Imkers in de Verenigde Staten verloren in 2025 tot wel 62 procent van hun beheerde bijenvolken. Dat is zorgelijk: honingbijen zijn belangrijk voor de bestuiving van gewassen.
Een van de grootste vijanden van de honingbij is de Varroamijt: een kleine parasiet die bijen verzwakt en gevaarlijke virussen verspreidt. Uit een nieuw onderzoek van UC Riverside blijkt nu dat er in Zuid-Californië een bijzondere bijensoort rondvliegt die de parasiet wel succesvol weet te bestrijden. Het onderzoek is te vinden in Scientific Reports.
Hybride populatie
Volgens de onderzoekers gaat het hier om een hybride populatie van honingbijen. Dat betekent dat de bijen genetisch gemengd zijn. Zo hebben ze voorouders uit meerdere bijenlijnen, waaronder Afrikaanse, Oost-Europese, Midden-Oosterse en West-Europese honingbijen.
Volgens de onderzoekers leven er veel van deze ‘gemixte’ bijen in het wild. Dat is een van de redenen waarom ze zo interessant zijn: ze lijken al langere tijd te overleven in een omgeving waar de Varroamijt volop aanwezig is.
Leestip: Honingbijen zijn beter bestand tegen hittestress als ze samen zijn
Om te testen of deze bijen echt beter bestand zijn tegen de mijt volgde het team tussen 2019 en 2022 in totaal 236 bijenvolken. Daarbij vergeleken ze kolonies met hybride koninginnen met kolonies die werden geleid door koninginnen van ‘normalere’ soorten.
Het verschil was groot. De hybride bijen hadden gemiddeld ongeveer 68 procent minder last van de mijten dan de bijensoorten die worden gehouden door imkers. Anders gezegd: deze bijen weten zich niet volledig beschermd tegen de Varroamijt, maar ze kunnen de mijt wel aanzienlijk beter in bedwang te houden.
Op zoek naar een larve
De onderzoekers wilden daarna weten waar dat verschil vandaan komt. Daarom deden ze ook proeven in het lab met de larven van verschillende honingbijensoorten. Dat is belangrijk: Varroamijten kunnen zich alleen voortplanten door de broedcellen van honingbijen binnen te dringen. Als mijten minder graag een larve opzoeken kan dat hun voortplanting flink afremmen.
In het lab bleek inderdaad dat mijten minder werden aangetrokken door de larven van de Californische hybride bijen dan door de larven van andere bijensoorten. Dat vond teamlid Genesis Chong-Echavez zelf misschien nog wel het opvallendst. Chong-Echavez zegt: “Wat mij het meest verraste is dat de verschillen al zo vroeg zichtbaar waren. Dat wijst erop dat de afwerende werking niet nadrukkelijk wordt veroorzaakt door het gedrag van een bij, maar waarschijnlijk vooral door een genetisch verschil.”
Beter beschermd
De hybride bijen zijn dus niet volledig opgewassen tegen de Varroamijt. De onderzoekers benadrukken daarom dat bestaande bestrijdingstechnieken voorlopig belangrijk blijven. Toch kan de ontdekking veel waarde hebben. Als wetenschappers beter begrijpen welke genen deze bijen helpen kunnen die mogelijk worden overgedragen aan andere bijensoorten. Dat zou de afhankelijkheid van chemische middelen op termijn kunnen verkleinen.
Dat zou in de toekomst een groot verschil kunnen maken. Honingbijen bestuiven gewassen die samen miljarden waard zijn. Echter staan ze ook onder druk door het gebruik van pesticiden, het verlies van leefgebied en de klimaatverandering. Als ergens bijen rondvliegen die beter met een van die grote bedreigingen kunnen omgaan is dat dus belangrijk nieuws. Niet omdat het probleem daarmee is opgelost, maar omdat het laat zien dat een deel van de oplossing misschien al in de natuur aanwezig is.
In de toekomst willen de onderzoekers dan ook verder uitzoeken welke genetische, gedragsmatige en chemische factoren ervoor zorgen dat de larven minder aantrekkelijk zijn voor de mijt. Dat vervolgonderzoek kan duidelijk maken hoe deze bijen hun voorsprong precies opbouwen.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Bijen dansen het beste met publiek: zonder toeschouwers wordt het een rommeltje en Ongeduldige mijt kleedt vrouwtjes uit om er sneller mee te kunnen paren . Of lees dit artikel: In honing proef je de bloemen die de bijen hebben bezocht. Maar er is ook iets minder smakelijks in terug te vinden .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
