Epauletspreeuwen vallen nestrovers vaak fel aan. Bij een ratelslang houden ze echter opvallend vaak afstand.
Epauletspreeuwen staan bekend als felle verdedigers van hun nest. Komt een roofdier te dichtbij, dan kunnen ze zonder aarzeling in de aanval gaan. Maar bij ratelslangen lijkt er iets bijzonders te gebeuren: zelfs vogels die waarschijnlijk nooit eerder zo’n giftige slang hebben gezien vermijden meestal direct lichamelijk contact.
Dat blijkt uit een onderzoek dat onder leiding stond van Shelby Lawson van Oregon State University. De onderzoekers wilden weten hoe broedende vogels reageren op verschillende soorten bedreigingen rondom hun nest. Daarbij keken ze niet alleen naar vogels en zoogdieren, maar ook naar giftige en niet-giftige slangen. De studie verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Behavioral Ecology.
Levensechte modellen
De onderzoekers gebruikten levensechte modellen van verschillende dieren. Die werden op enkele meters afstand van nesten geplaatst. Naast een ratelslang en een niet-giftige stierslang kregen de vogels onder meer modellen van een grondeekhoorn en een gaai te zien. Ook gebruikten de onderzoekers het model van een koevogel. Koevogels staan erom bekend dat ze hun eieren in de nesten van andere vogels legt. Een zanggors diende als controle: deze soort vormt van nature geen bedreiging voor de spreeuwen.
Vervolgens bekeken de onderzoekers hoe de vogels reageerden. Ze letten bijvoorbeeld op alarmroepen en daadwerkelijke aanvallen. De proeven werden uitgevoerd bij tientallen nesten. Ongeveer de helft van die nesten bevatte eieren, terwijl in de andere helft al jongen zaten.
Leestip: De evolutie in zijn puurste vorm: waarom vogels eerder doodgaan als ze grotere eieren leggen
Daarbij viel vooral het verschil tussen beide slangen op: de vogels vielen de stierslang meer dan tachtig keer direct aan. De ratelslang werd slechts één keer geraakt. Dat verschil is opvallend, omdat de vogels waarschijnlijk weinig tot geen ervaring met ratelslangen hebben. Ratelslangen komen van nature voor in het westen van Oregon. Echter zijn ze sinds de negentiende eeuw op sommige plekken, zoals ten westen van het Cascadegebergte, grotendeels uitgeroeid. De huidige vogelpopulatie in het onderzochte gebied zal ze daarom waarschijnlijk nauwelijks tegenkomen in het wild.
Belangrijke theorie
Tegelijkertijd bleken de vogels niet in alle opzichten voorzichtiger te zijn rondom ratelslangen. Ze vlogen bijvoorbeeld wel op de dieren af. Het grote verschil zat vooral in de laatste stap: daadwerkelijk toeslaan. Dat past deels bij een belangrijke theorie over ouderlijk gedrag. Die theorie stelt dat dieren voortdurend een afweging maken tussen het beschermen van hun jongen en het beschermen van zichzelf. Hoe waardevoller het nageslacht wordt, hoe meer risico ouders willen nemen.
Maar als een roofdier ook voor de ouder zelf gevaarlijk is, kan afstand houden verstandiger zijn. “Ze kunnen bijvoorbeeld een gaai of eekhoorn wel direct aanvallen,” legt Lawson uit. “Maar bij een havik, die ook de volwassen vogels kan opeten, kunnen ze ervoor kiezen afstand te houden en alarm te slaan.”
Bij de ratelslang bleef dat directe lichamelijke contact dus grotendeels uit. “We weten niet of dat komt doordat ze het gevaar herkenden, of doordat bepaalde kenmerken van de slang de vogels voorzichtiger maakten,” zegt Lawson. Volgens Lawson laat het onderzoek in ieder geval wel zien dat slangen vaker moeten worden meegenomen in studies naar nestverdediging. “We weten nog steeds niet hoe vogels slangen herkennen of hoe ze beslissingen over slangen nemen, terwijl slangen wel degelijk een bedreiging vormen voor hun nesten,” zegt ze. “Deze studie is een goede eerste stap om dat beter te begrijpen.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Van vogels tot walvissen: deze taalpatronen duiken steeds weer op en Deze kleine vogels zorgen ervoor dat bromelia’s twee keer zo snel evolueren . Of lees dit artikel: Deze robotvogel laat zien hoe drones beter tegen turbulentie kunnen .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
