De hoogste wetenschappelijke onderscheidingen van Nederland zijn toegekend. Dit jaar ontvangen Hermen Overkleeft en Karin Roelofs de Spinozapremie. Iris Sommer en Claes de Vreese zijn onderscheiden met de Stevinpremie. Aan iedere laureaat is een bedrag van 1,5 miljoen euro verbonden, bedoeld om nieuw onderzoek en de toepassing van wetenschappelijke kennis verder te stimuleren.
De Spinozapremie bekroont onderzoekers die internationaal uitblinken in fundamentele wetenschap. De Stevinpremie is juist bedoeld voor wetenschappers die hun kennis succesvol weten om te zetten in maatschappelijke impact.
Grip op biosynthese
Hermen Overkleeft, hoogleraar bio-organische chemie aan de Universiteit Leiden, wordt onderscheiden voor zijn baanbrekende werk binnen de chemische biologie. Hij ontwikkelde technieken waarmee onderzoekers eiwitten en complexe koolhydraten veel beter kunnen bestuderen. Die doorbraken leverden nieuwe inzichten op in stofwisselingsprocessen en vormen een belangrijke basis voor de ontwikkeling van behandelingen tegen onder meer kanker en zeldzame aandoeningen. Overkleeft in een persbericht: “Samen met mijn collega’s werk ik al jaren om grip te krijgen op biosynthese en afbraak van suikerderivaten in relatie tot ziekte en gezondheid. De Spinozapremie geeft me de gelegenheid ons onderzoek verder te verdiepen, nieuwe richting te geven en vindingen te vertalen naar eventuele praktische en klinische toepassingen.”
De Stevinpremie gaat naar Iris Sommer, hoogleraar aan het Universitair Medisch Centrum Groningen en de Rijksuniversiteit Groningen. Zij geldt als een pionier in de psychiatrie en verwierf internationale bekendheid met haar onderzoek naar hallucinaties, het verantwoord afbouwen van antipsychotica en gendersensitieve zorg. Daarnaast ontwikkelde zij innovatieve toepassingen, waaronder een AI-systeem dat psychische terugval via spraak kan helpen voorspellen. Sommer is blij met de prijs. “Ik heb een aantal zeer getalenteerde jonge onderzoekers in mijn onderzoeksgroep, die ik met deze premie zekerheid kan geven voor de komende jaren. Deze prachtige prijs betekent dat wij ons verder kunnen verdiepen in de mentale gezondheid voor vrouwen. Dat is een terrein waar nog veel moet gebeuren, maar waar ook veel gezondheidswinst te behalen is.”
De vierde laureaat is Claes de Vreese, hoogleraar AI en Samenleving aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn onderzoek richt zich op de invloed van sociale media, algoritmen en kunstmatige intelligentie op democratische processen. Naast zijn wetenschappelijke werk adviseert hij overheden en maatschappelijke organisaties over de gevolgen van digitale technologie voor de samenleving.
De prijzen worden op 7 oktober officieel uitgereikt. Tijdens die bijeenkomst lichten de vier onderzoekers hun werk toe en maken zij bekend hoe ze de prijzengelden willen inzetten.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
