De lucht die we dagelijks inademen verhoogt het risico op dementie mogelijk enorm, concluderen onderzoekers van de University of Cambridge. Maar welke schadelijke stoffen dan precies en hoe werkt het?
Elke dag ademen we onophoudelijk. Of we nu door de stad wandelen, tot rust komen in onze eigen tuin, of ons werk doen op kantoor, de lucht is een constante metgezel. Maar hoeveel staan we er werkelijk bij stil wat we inademen? Vaak denken we aan luchtvervuiling in termen van zichtbare smog of een prikkelende hoest, maar de realiteit is dat ook deeltjes die we niet eens kunnen zien een verwoestende impact kunnen hebben op onze gezondheid. Zo blijkt uit een studie van University of Cambridge dat bepaalde luchtverontreinigende stoffen het risico op dementie verhogen op lange termijn.
Studie
De studie, gepubliceerd op 24 juli in The Lancet Planetary Health, omvatte gegevens van 29 miljoen mensen, voornamelijk uit hogere-inkomenslanden. De studie is een analyse van 34 studies. Luchtvervuiling werd door deze studies al als een belangrijke risicofactor voor dementie geïdentificeerd, maar de bewijskracht en de mogelijkheid om een oorzakelijk verband vast te stellen varieerden sterk. Daarom hebben de onderzoekers van de University of Cambridge nu al deze onderzoeken geanalyseerd om tot een robuustere conclusie te komen.
Fijnstof
Uit de studie blijkt voornamelijk dat fijnstof, afkomstig van bijvoorbeeld auto’s in het verkeer, industrie en verbranding, een enorme boosdoener is. Voor elke 10 microgram per kubieke meter PM2.5 (fijnstof) stijgt het relatieve risico op dementie met 17 procent. Velen die in grote steden wonen worden vaak blootgesteld aan fijnstof en lopen daarom meer risico. Langs de weg in Centraal-Londen werd in 2023 bijvoorbeeld 10 microgram per kubieke meter PM2.5 gemeten.
Stikstof en roet
Daarnaast vormt stikstofdioxide (NO2) ook een risico. De onderzoekers concluderen dat voor elke 10 microgram per kubieke meter NO2, het risico op dementie stijgt met 3 procent. De NO2-meting langs de weg in Centraal Londen bedroeg in 2023 gemiddeld 33 microgram per kubieke meter. En ten slotte verhoogt roet ook het risico op dementie met 13 procent per 1 microgram per kubieke meter. In Londen waren de jaarlijkse gemiddelde roetconcentraties langs de weg gemiddeld 0,93 microgram per kubieke meter in 2023.
Reden
De onderzoekers geven meerdere redenen aan waarom deze deeltjes de kans op dementie vergroten. Nummer één is ontsteking in de hersenen, en nummer twee is oxidatieve stress. Oxidatieve stress is een chemisch proces in het lichaam dat cellen kan beschadigen, proteïnen en DNA. De onderzoekers denken dat beide processen getriggerd worden door de eerder genoemde deeltjes die onze hersenen betreden.
Luchtvervuiling aanpakken
Wereldwijd hebben ongeveer 57,4 miljoen mensen last van dementie, waaronder Alzheimer. Wetenschappers verwachten dat dit getal is verdriedubbeld in 2050. Hoofdonderzoeker Haneen Khreis vindt het onder andere daarom hoognodig dat we luchtvervuiling aanpakken. “Het aanpakken van luchtvervuiling kan langetermijnvoordelen opleveren op het gebied van gezondheid, sociale aspecten, klimaat en economie. Het kan de enorme last voor patiënten, families en zorgverleners verminderen, terwijl het de druk op overbelaste zorgstelsels verlicht.”
