Roodschouderbuizerds brengen vaker dochters groot in prooirijke territoria.
Een nieuw onderzoek in het Journal of Raptor Research laat zien dat mannelijke jongen voor roodschouderbuizerds waarschijnlijk de ‘goedkopere’ keuze zijn: ze zijn kleiner dan vrouwtjes en vragen minder energie om groot te brengen. Vrouwtjes zijn ongeveer een kwart zwaarder. Daardoor kosten ze hun ouders meer voedsel en zorg.
Toch kiezen buizerdouders vaker voor dochters als de omstandigheden goed zijn. Onderzoekers zagen dat in prooirijkere territoria relatief meer vrouwelijke jongen opgroeiden. In gebieden met minder prooi kwamen naar verhouding meer mannetjes voor. Het onderzoek is te vinden in het vakblad Journal of Raptor Research.
Wegen en meten
De studie draaide om roodschouderbuizerds in het zuiden van Ohio, in de Verenigde Staten. De onderzoekers volgden daar nesten tussen 2004 en 2016. Ze keken niet alleen naar vogels in landelijk gelegen bossen, maar ook in voorsteden rondom Cincinnati. Dat is belangrijk: deze roofvogel leeft niet alleen diep in het bos, maar past zich ook steeds vaker aan aan een stedelijk bestaan.
Het team bepaalde het geslacht van jonge vogels door ze te wegen en te meten. Vanaf een leeftijd van ongeveer drie weken zijn roodschouderbuizerds goed te onderscheiden aan de hand van de lengte van de poten en de voeten. Bij een deel van de jongen werd het geslacht ook met een DNA-test vastgesteld. Daarna vergeleken de onderzoekers de nesten met de kwaliteit van het gebied. Die kwaliteit werd afgeleid uit het gemiddelde aantal jongen dat in een territorium succesvol groot werd.
De uitkomst was duidelijk: in prooirijke territoria groeiden relatief gezien meer vrouwelijke jongen op. Daarbij zagen de onderzoekers per nest en per gebied duidelijke verschillen. Een jong dat alleen in een nest zat was vaker een vrouwtje dan een mannetje. Ook nam de kans op mannetjes toe naarmate het later in het broedseizoen werd.
Meerdere oorzaken
Volgens de onderzoekers kan dat meerdere oorzaken hebben. Vrouwtjes zijn moeilijker om groot te brengen, maar kunnen daarentegen eerder beginnen met broeden dan mannetjes. Volgens de onderzoekers zijn vrouwtjes in die zin een ‘betere investering’: vrouwtjes kunnen hun genen eerder doorgeven en daarmee eerder bijdragen aan de lokale populatie.
Leestip: Hoe kleine vogels elkaar waarschuwen voor gevaar in het Amazonewoud
De onderzoekers wijzen ook op een tweede mogelijke oorzaak: het zou kunnen dat het opvoeden van een vrouwtje in een prooiarm gebied simpelweg te moeilijk is. Omdat mannetjes minder voedsel nodig hebben zouden zij het opgroeien in een prooiarm gebied vaker overleven.
Niet volledig toevallig
De studie laat daarmee zien dat de sekseverhouding in een nest niet volledig toevallig hoeft te zijn. Integendeel: mogelijk kan die sekseverhouding iets zeggen over de kwaliteit van een leefgebied. Echter blijven de onderzoekers nog wel enigszins voorzichtig: ze konden niet goed onderscheiden of de prooirijkheid van een gebied de doorslaggevende factor is, of dat prooirijkere gebieden doorgaans aantrekkelijker zijn voor betere en meer ervaren vogelouders. Daarnaast hebben ze vooral gekeken naar jongen die al enkele weken oud waren. Daardoor weten de onderzoekers niet wat de sekseverhouding bij het leggen of vlak na het uitkomen van de eieren was.
Toch is de ontdekking waardevol. Roofvogels staan vaak hoog in een voedselketen. Daardoor spelen ze vaak een belangrijke rol in het gezond houden van het lokale ecosysteem. Volgens de onderzoekers is het daarom belangrijk om roofvogels zo goed mogelijk te beschermen. Een belangrijk onderdeel daarvan is het weten welke leefgebieden het wel of niet goed doen. Dit onderzoek laat zien dat mogelijk de verhouding tussen zonen en dochters ook iets kan vertellen over de gezondheid van een leefgebied: als in een gebied veel vrouwelijke roodschouderbuizerds voorkomen kan dat een teken zijn dat het leefgebied erg gezond is.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze pientere roofvogel gebruikt verkeerslichten om dodelijk efficiënte aanvallen uit te voeren en Microfoons onthullen wat vogels doen als er een havik roept . Of lees dit artikel: De evolutie in zijn puurste vorm: waarom vogels eerder doodgaan als ze grotere eieren leggen .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
