Een schedelfragment uit een grot in Victoria laat zien dat een uitgestorven reusachtige mierenegel daar tijdens de IJstijd ook rondliep.
Paleontologen hebben in een oude museumcollectie het eerste bekende fossiel van Owen’s Giant Echidna in de Australische staat Victoria herkend. Het gaat om de uitgestorven soort Megalibgwilia owenii, een grote mierenegel die tijdens het Pleistoceen leefde. Die periode begon ongeveer 2,6 miljoen jaar geleden en eindigde zo’n 11.700 jaar geleden. De vondst is bijzonder, omdat deze soort al bekend was uit andere delen van Australië en uit Tasmanië, maar tot nu toe opvallend genoeg ontbrak in Victoria.
Het fossiel komt uit Foul Air Cave, een grot nabij Buchan in East Gippsland. Daar werd het al in 1907 opgegraven tijdens een expeditie van onderzoeker Frank Spry. Meer dan een eeuw later bleek dat oude schedelfragment nog altijd een wetenschappelijke verrassing met zich mee te dragen. Volgens onderzoekers Tim Ziegler en Jeremy Lockett vult het fossiel een belangrijk gat in de kennis over de verspreiding van deze uitgestorven diersoort. Het onderzoek is te vinden in het Australische vakblad Alcheringa.
Opvallend rechte snuit
Megalibgwilia owenii was veel groter dan de moderne mierenegels die nu in Australië leven. Het dier kon ongeveer een meter lang worden en woog rond de 15 kilo. Daarmee had het ongeveer het gewicht van een kleuter van vier jaar. De soort had een opvallend rechte snuit. Die gebruikte het dier waarschijnlijk om in harde bodems te graven en om grotere insecten te eten. Juist die vorm van de snuit hielp de onderzoekers om het schedelfragment te herkennen.
Opmerkelijk is dat deze ontdekking niet is gedaan in het veld, maar in het museumdepot. Ziegler zag het fossiel in 2021 in de paleontologische collectie van Museums Victoria. Daarna dook hij in oude archieven om te achterhalen waar het stuk precies vandaan kwam. Zo bleek dat het fossiel al sinds het begin van de twintigste eeuw deel uitmaakte van de collectie.
Vervolgens vergeleken de onderzoekers het fragment met moderne en fossiele mierenegels uit andere Australische museumcollecties. Ze deden dat met metingen en met 3D-scans. Op basis daarvan konden ze vaststellen dat het inderdaad om Megalibgwilia owenii ging.
Museumcollecties
Volgens Ziegler laat de vondst zien hoe groot de waarde van museumcollecties kan zijn. “Museumcollecties bewaken het midden tussen wetenschap, erfgoed en mensen,” zegt hij. “Meer dan een eeuw geleden onderzochten Spry en zijn team samen met lokale bewoners de grotten van Buchan met alleen maar touwen en kerosinelampen. Het is belangrijk dat wij hun werk voortzetten.”
De Buchan Caves stonden al bekend als een belangrijke vindplaats van Australische megafauna. Eerder onderzoek van Museums Victoria liet zien dat in deze grotten ook resten zijn gevonden van onder meer de kortsnuitkangoeroe Simosthenurus occidentalis en het grote buideldier Palorchestes azael. De nieuwe identificatie van de reuzenmierenegel laat daarmee zien dat de grotten een rijker archief bewaard van dieren die ooit in Australië leefden dan eerder werd gedacht.
Leestip: Nieuw gevonden fossielen tonen dat complexe dieren al vóór de Cambrische explosie bestonden
De ontdekking is om meerdere redenen relevant. In de eerste plaats laat zij zien dat Megalibgwilia owenii wel degelijk in Victoria voorkwam. Daarnaast laat het onderzoek ook zien dat ook oude museumstukken nieuwe verhalen kunnen vertellen. Afsluitend helpt het fossiel onderzoekers om een completer beeld te krijgen van de Australische dierenwereld tijdens de IJstijd.
Ziegler benadrukt dat nieuwe ontdekkingen uit verschillende hoeken kunnen komen. “De volgende geweldige ontdekking kan uit het museum komen, uit verder veldwerk, of dankzij het scherpe oog van een burgerwetenschapper,” zegt hij. “Ik kan niet wachten om te zien wat we nog meer in de grotten zullen vinden.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Wetenschappers stomverbaasd: de mierenegel legt niet alleen eieren, maar evolueert ook nog eens ‘in tegenovergestelde richting’ en Bizarre mierenegel blijkt geheim wapen tegen opwarming te bezitten: snot (en stekels) . Of lees dit artikel: De schelpen van zeeoren verraden de leeftijd van Australisch kustgesteente .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
