Stress is slecht voor je gezondheid en het lastigste is dat je vaak niet doorhebt hoe gespannen je eigenlijk bent. Een volwassene kan zich uiten maar bij een baby in een couveuse weet helemaal niemand dat het niet lekker zit. Onderzoekers van Northwestern University hebben nu een soort pleister ontwikkeld die continu meet hoe gespannen het lichaam is, zonder bloedprik en zonder bedrading.
De pleister plakt op de borst en houdt tegelijk je hartslag, ademhaling, zweet, huidtemperatuur en doorbloeding bij. In zes verschillende tests bleek dat het apparaatje van nog geen acht gram vergelijkbare waardes oplevert als de grote ziekenhuisapparatuur. Volgens de makers is de winst vooral te behalen bij patiënten die zelf niet kunnen communiceren.
Het lichaam weet het eerder
Het idee achter het project is simpel: voordat jij in de gaten hebt dat je gestrest bent, is je lichaam allang aan het reageren. Je hart klopt sneller, je ademt anders en je zweetklieren beginnen te werken. Iemand kan rustig ogen en toch heel gestrest zijn. “Soms vertoont het lichaam tekenen van stress voordat iemand zich daar bewust van is”, zegt hoofdonderzoeker John Rogers. “Ook als mensen het niet doorhebben tast langdurige stress hun gezondheid aan.”
Toch is stress meten in de praktijk lastig. Vragenlijsten leveren een gekleurd antwoord op en een speekseltest met cortisol is slechts een momentopname. Bij pasgeboren kinderen werkt geen van beide. Verpleegkundigen letten op huilen, gezichtsuitdrukking en bewegen, maar die signalen kunnen vaag zijn of helemaal uitblijven. Vandaar dat het Lurie Children’s Hospital in Chicago aanklopte bij Rogers: of er een sensor mogelijk was die het objectief liet zien.
Acht gram aan sensoren
Het apparaatje is een zachte soort pleister die op de borstkas blijft zitten. Daarin zit een microfoon, een bewegingssensor die hartgeluiden en ademhaling oppikt, een sensor voor zweet en een sensor die de doorbloeding onder de huid meet. De data gaan draadloos naar een telefoon of tablet, waar een algoritme er een stressniveau van maakt.
De pleister is in zes opstellingen getest. Een daarvan was een nagebootst leugendetectorverhoor. Niet omdat het apparaat leugens moet herkennen (wat een polygraaf ondanks het imago in misdaadseries eigenlijk ook niet doet), maar omdat zo’n verhoor een mooie manier is om stress op te wekken. Bij gevoelige vragen herkende het algoritme negen van de tien stressreacties correct. Bij de bekende ijswatertest, waarbij iemand een halve minuut de hand in ijskoud water houdt, was het algoritme nog accurater. De pleister liep daarmee netjes in de pas met standaardmaten waarmee onderzoekers stress meten, zoals pupilreactie en cortisol in speeksel.
Ook tijdens minder dramatische taken, zoals een gesprek volgen met veel kabaal eromheen, registreerde het apparaat dat het lichaam in een hogere versnelling kwam.
Voor wie zelf niets kan zeggen
Dat verhoorscenario is eigenlijk het minst interessante. Het echte voordeel zit bij patiënten die niet kunnen aangeven hoe ze zich voelen. De onderzoekers testten de pleister bij dertien jonge kinderen, gemiddeld zo’n twintig maanden oud, naast een volledige slaapmeetopstelling. Het algoritme herkende slaaponderbrekingen, hypopneu (oppervlakkige ademhaling) en zuurstofdalingen bijna net zo betrouwbaar als de traditionele slaapmeetapparatuur.
Onder die dertien zaten ook kinderen met het syndroom van Down. Die groep krijgt vaker te maken met ademhalingsproblemen tijdens de slaap. Deels door een slappere spierspanning waardoor de luchtweg makkelijker dichtvalt en deels doordat het autonome zenuwstelsel zich bij hen minder snel ontwikkelt. Daardoor wordt het lichaam moeilijker wakker als ’s nachts de ademhaling hapert. Bij de groep met het syndroom van Down zagen de onderzoekers dat het deel van het zenuwstelsel dat het lichaam in actie zet minder krachtig reageerde. Het deel dat voor rust zorgt was juist sterker aanwezig. Volgens het team zou zo’n profiel later kunnen helpen bij een vroege risico-inschatting en gerichte zorg.
Voorlopig nog een prototype
Voordat zoiets standaard in de zorg of bij thuismonitoring opduikt, moet er nog veel gebeuren. De deelstudies waren klein (zes tot zeventien deelnemers per opzet) en de verschillen tussen deelnemers waren groot. Het team noemt zelf als volgende stappen grotere groepen patiënten, persoonlijkere afstelling en koppeling aan bestaande systemen. Daarnaast wil Rogers EEG-sensoren aan de pleister toevoegen, zodat het apparaat naast de lichamelijke reactie ook de hersenactiviteit kan oppikken.
Voor medeonderzoeker en kinderarts Debra Weese-Mayer is de winst uiteindelijk simpel uit te leggen. “Door stress eerder op te merken, of die nu uit de omgeving komt of door ziekte ontstaat, kun je ingrijpen voordat de schade onomkeerbaar is.”
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!Uitgelezen?
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
