Een nieuw onderzoek laat zien dat de pesticide Sulfoxaflor de eierstokken van hommels aantast.
Hommels bestuiven planten en helpen zo mee aan de voedselproductie: ongeveer een derde van al het voedsel dat wordt verbouwd is afhankelijk van bestuivers zoals bijen en hommels. Dezelfde insecten komen in landbouwgebieden vaak in aanraking met pesticiden. Een nieuw onderzoek van Georgia Tech laat nu zien wat één van die middelen, sulfoxaflor, aanricht in het lichaam van hommels.
Het gebruik van Sulfoxaflor is al langer zeer omstreden. Het middel wordt gebruikt tegen plaaginsecten die plantensappen opzuigen, zoals bladluizen. In de EU werd het middel aanvankelijk goedgekeurd in 2015. Slechts zeven jaar later, in 2022, werd het gebruik ervan alweer verboden omdat het middel giftig bleek te zijn voor bijen.
Leestip: Pesticiden beschadigen hersenen van bijen zodat ze niet meer recht kunnen lopen
In de Verenigde Staten mag het middel nog wel gebruikt worden. De onderzoekers wilden daarom niet alleen weten of Sulfoxaflor ook dodelijk is voor hommels, maar ook wat lagere doses met hen doen. Het onderzoek is te vinden in Ecotoxicology and Environmental Safety.
Vervuild suikerwater
De onderzoekers richtten zich op de hommelsoort Bombus impatiens. Ze maakten voor het onderzoek kleine kolonies met werksters en gaven die 21 dagen lang suikerwater dat vervuild was met sulfoxaflor. Daarna keken ze naar, onder andere, de organen en naar het gedrag van de hommels. Op die manier probeerden ze te ontdekken of kleine veranderingen in het lichaam ook gevolgen kunnen hebben voor de kolonie.
Uit het onderzoek blijkt dat vooral de eierstokken van de hommels hard worden geraakt. Daar veranderde de activiteit van veel genen. Dat is belangrijk, omdat die activiteit laat zien welke processen in een cel ‘aan’ of ‘uit’ staan. Bij blootgestelde hommels werden de genen die te maken hebben met de voortplanting en de celdeling minder actief.
Dat was niet alleen op moleculair niveau te zien. De hommels legden na blootstelling altijd minder eieren. Bij de hoogste geteste dosis werden er zelfs helemaal geen eieren meer gelegd. De eierstokken waren bovendien kleiner en minder goed ontwikkeld. Volgens de onderzoekers wijst dat erop dat sulfoxaflor de voortplanting direct kan verstoren. Ook het gedrag van de hommels veranderde: sommige blootgestelde hommels staken sneller. Als kolonie dronken de hommels minder suikerwater en sloegen ze minder voedsel op.
Direct verband
“Wat deze studie bijzonder maakt is dat ze moleculaire veranderingen verbindt met de grotere gevolgen voor individuele bijen en hun kolonies,” zegt hoogleraar Michael Goodisman. “Zo’n direct verband is zeldzaam en geeft ons een veel duidelijker beeld van hoe pesticiden bijen en hommels beïnvloeden.”
Hoofdonderzoeker Sarah Orr zegt: “We hebben pesticiden nodig om plagen te kunnen bestrijden, maar ze kunnen ook belangrijke insecten, zoals hommels, schaden. Als wetenschapper wil ik praktische oplossingen vinden die plaagbestrijding mogelijk maken en tegelijkertijd de nuttige insecten die onmisbaar zijn voor de voedselproductie beschermen.”
Die bescherming is hard nodig. Hommels staan niet alleen onder druk door pesticiden, maar ook door andere stressfactoren zoals hittegolven. Dit onderzoek laat zien dat een middel niet dodelijk hoeft te zijn om toch grote gevolgen te hebben. Niet alleen voor hommels, maar ook voor ons: als hommels minder nakomelingen krijgen kan dat op termijn kolonies verzwakken. Daardoor worden uiteindelijk minder planten bestoven, waardoor toekomstige oogsten minder succesvol zullen zijn.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Een hommelkoningin ruikt zwakke bloemengeuren opvallend goed en Aardhommels blijken hun nesten heel georganiseerd te verdedigen . Of lees dit artikel: Hommels laten weer zien hoe slim ze zijn: ze kunnen simpele morsecode leren ‘lezen’ .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
