Een Nederlandse machine in een museum en de spanningen rond Iran, wat hebben die met elkaar te maken? Meer dan je denkt. In het depot van Teylers Museum staat een model van een ultracentrifuge van Jacob Kistemaker, een uitvinding die het verrijken van uranium heel veel makkelijker maakte. Diederik vertelt er alles over in deze video:
Het probleem met uranium is tegelijk simpel en ingewikkeld. In natuurlijk uranium zit maar 0,7 procent van de lichtere variant waar je iets aan hebt voor kerncentrales of erger: een bom. De overige 99,3 procent is voor dat doel niet bruikbaar. Chemisch kun je die twee niet van elkaar scheiden, dus moet dat met gigantische centrifuges die extreem hard ronddraaien. Daarbij komt het zwaardere materiaal meer aan de buitenkant terecht en blijft het bruikbare uranium meer in het midden over.
Dat klinkt al indrukwekkend, maar de echte verbazing zit in de snelheid. Waar in een Formule 1-auto onderdelen zo’n 10.000 tot 15.000 keer per minuut ronddraaien, haalt zo’n ultracentrifuge 100.000 tot 150.000 omwentelingen per minuut. De machine is dus voortdurend bijna bezig zichzelf uit elkaar te trekken.
Juist daarin zat de genialiteit van Kistemaker. Maar het ging het mis toen kennis en foto’s via een Pakistaanse medewerker naar buiten werden gesmokkeld. Die kennis zou later ook in Iran terechtkomen. Zo krijgt een briljante Nederlandse uitvinding ineens een heel donkere geopolitieke schaduw.
