Onderzoekers wilden kijken wat de invloed van toerisme is op een groep dwergwasberen, maar ze ontdekten iets heel anders: twee dieren maakten zelf balletjes van papier om mee te spelen.
De dwergwasbeer is een ernstig bedreigde diersoort, die alleen nog voorkomt op het Mexicaanse eiland Cozumel. Logisch dus dat de populatie goed in de gaten wordt gehouden. Maar wat nooit eerder was opgevallen, is dat de diertjes in staat zijn om zelf speelgoed te maken.
Dwergwasbeertjes wegen maar 3 tot 4 kilo en zijn daarmee amper half zo zwaar als gewone wasberen. Ook zijn ze met een lengte van ruim een halve meter een stuk kleiner. Dat komt door zogenoemde eilanddwerggroei: doordat de dieren al heel lang geïsoleerd leven, zijn ze langzaam over vele generaties steeds kleiner geworden. Ze dreigen uit te sterven doordat hun leefgebied steeds kleiner wordt, denk aan de impact van toerisme, maar ook doordat er roofdieren zoals de boa constrictor op het eiland zijn losgelaten.
Nat papier
Het begon allemaal bij een volwassen vrouwtje. Zij probeerde een stuk papier nat te maken, maar liet het vervolgens achter. Kort daarna pakte een van haar jonge dochters het papier op. Ze doopte het in water en rolde het daarna door het zand, totdat er een compacte bal ontstond.
Haar zusje keek aandachtig toe en probeerde hetzelfde kunstje uit te halen. Dat lukte niet. Daarop schoot haar zus te hulp en maakte zij de bal af. Vervolgens begonnen de dieren ermee te spelen: ze sloegen tegen de balletjes, joegen erachteraan en deelden ze met elkaar.
En het bleef niet bij die ene gelegenheid. Tijdens latere observaties op dezelfde locatie, een beachclub met vuilnisbakken in de buurt, zagen de wetenschappers de dwergwasberen herhaaldelijk papieren ballen maken en ermee spelen.
Niet alle wasberen kennen het trucje
Dat roept een interessante vraag op. Maken dwergwasberen vaker speelgoed van afval of hadden deze dieren zelf iets nieuws bedacht? Om daar meer zicht op te krijgen, werd ook een vergelijkbare locatie op zo’n 30 kilometer afstand bekeken. Daar leefden eveneens jonge dwergwasberen, die toegang hadden tot hetzelfde soort papierafval en water. Toch maakte geen enkel dier daar papieren balletjes. Ook werd er niet met zulke ballen gespeeld.
Het gedrag is dus mogelijk binnen deze specifieke lokale groep ontstaan. Het lijkt geen natuurlijke gewoonte die alle dwergwasberen delen. “Hoewel deze observaties voorlopig zijn en op zichzelf geen stabiele culturele traditie kunnen aantonen, leveren ze bewijs dat dwergwasberen op creatieve, sociale manieren en buiten de context van voedsel zoeken, omgaan met door mensen gemaakte materialen”, schrijven de onderzoekers.
Creatief gedrag heeft een donkere keerzijde
Een latere observatie maakt het verhaal nog opvallender. Nadat het jong dat als eerste succesvol een bal had gemaakt ziek werd en van de locatie werd weggehaald, zagen de onderzoekers hoe haar zus van een hamburgerwikkel een bal maakte.
De ontdekking laat daarmee zien hoe wilde dieren die dicht bij mensen leven afval op onverwachte en creatieve manieren kunnen gebruiken. Papier en verpakkingsmateriaal zijn voor deze dwergwasberen kennelijk meer dan iets waarin misschien voedselresten te vinden zijn.
Maar achter dat opvallende gedrag schuilt een veel somberder verhaal. Een van de zusjes overleed niet veel later, waarschijnlijk door ondervoeding en blootstelling aan giftige stoffen afkomstig van mensen. Het afval dat deze ernstig bedreigde wasberen materiaal gaf om mee te spelen, kan voor de dieren dus tegelijkertijd een gevaar vormen.
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
