Voor de oostkust van Australië zijn langbektuimelaars gefilmd die schelpen gebruiken om vis mee te vangen.
Dolfijnen staan bekend als slimme jagers. Nieuw onderzoek laat nu zien dat sommige langbektuimelaars daar een opvallende techniek voor gebruiken. Voor de kust van de Australische deelstaat Queensland zijn dolfijnen gefilmd die grote, lege schelpen inzetten om vissen mee te vangen. Het gedrag was aan de oostkant van Australië nog niet eerder geobserveerd. De studie is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Marine Mammal Science.
Een schelp als fuik
Onderzoekers van de University of the Sunshine Coast zagen het gedrag in het Great Sandy Marine Park, bij Hervey Bay. Tussen juli en oktober 2025 legden zij twee gevallen vast waarin langbektuimelaars een schelp gebruikten tijdens de jacht. Deze techniek wordt in het Engels shelling genoemd.
Bij deze manier van jagen drijft een dolfijn een vis een grote, lege schelp in. Daarna pakt de dolfijn de schelp op en brengt die naar het wateroppervlak. Door de schelp te bewegen en het water eruit te laten lopen, kan de vis uiteindelijk in de bek van de dolfijn terechtkomen.
Onderzoeker Alexis Levengood herkende het gedrag meteen toen zij het vanaf een onderzoeksboot zag. “We waren op een onderzoeksboot bij Hervey Bay toen we een dolfijn iets groots uit het water zagen tillen”, vertelt ze. “Ik begon enthousiast te schreeuwen, omdat ik wist hoe dit gedrag eruitziet.”
Geleerd van de moeder(?)
Tot nu toe was deze jachttechniek vooral bekend van dolfijnen in Shark Bay, aan de westkust van Australië. Daar is het gebruik van schelpen al eerder onderzocht. De nieuwe waarnemingen zijn volgens de onderzoekers de eerste (gepubliceerde) bewijzen van dit gedrag aan de oostkust van het land.
Een van de waarnemingen was extra bijzonder. Daarbij zagen de onderzoekers een volwassen vrouwtje samen met haar kalf. Eerst kwam de moeder boven water met een schelp, maar de vis die erin zat wist te ontsnappen. De moeder liet de schelp vallen en ging achter de vis aan.
Enkele minuten later gebeurde iets opvallends: het kalf pakte dezelfde schelp op en hield die op ongeveer dezelfde manier vast als de moeder. Dat kan erop wijzen dat jonge dolfijnen deze techniek van hun moeder leren.
Leestip: Wat is er zo bijzonder aan de pas ontdekte nieuwe soort spitssnuitdolfijn in de Westerschelde?
Volgens Levengood is dit mogelijk een eerste aanwijzing voor zogenoemde sociale overdracht van moeder op jong. Daarbij leert een jong dier nieuw gedrag door goed naar de moeder te kijken. Tot nu toe werd gedacht dat dolfijnen deze manier van jagen vooral leerden van andere dolfijnen uit hun eigen sociale groep.
De onderzoekers zijn nog wel voorzichtig: een enkele waarneming is niet genoeg om zeker te weten dat het kalf de techniek echt van de moeder heeft geleerd. Daarvoor zijn meer waarnemingen nodig. Toch maakt het gedrag duidelijk dat er nog veel te ontdekken valt over hoe dolfijnen kennis aan elkaar doorgeven.
“Onze beelden leveren het eerste bewijs dat dit gedrag mogelijk ook van moeder op jong wordt doorgegeven”, aldus Levengood. “Dat zet het idee ter discussie dat dolfijnen het gebruiken van hulpmiddelen vooral van soortgenoten leren.”
Tijdens een boottocht
Uit het onderzoek blijkt dat het gedrag waarschijnlijk al langer voorkomt onder de dolfijnen die leven rondom Hervey Bay. De onderzoekers ontdekten dat in 2013 en 2019 foto’s waren gemaakt van dolfijnen die mogelijk dezelfde techniek gebruikten. Die werden genomen tijdens boottochten van Blue Dolphin Marine Tours. Het gedrag kan dus jarenlang aanwezig zijn geweest zonder dat wetenschappers het wisten.
Volgens Levengood laat het onderzoek zien hoe flexibel dolfijnen kunnen zijn. “Onze waarnemingen in Queensland laten zien dat dolfijnen aan tegenovergestelde kanten van Australië hebben geleerd om hulpmiddelen op precies dezelfde manier te gebruiken, onafhankelijk van elkaar.”
Er blijven nog veel vragen onbeantwoord. Zo is nog niet duidelijk hoe vaak dolfijnen deze techniek gebruiken en hoe jonge dieren de techniek precies leren. De onderzoekers willen daarom verder kijken naar de relatie tussen dit gedrag, de leefomgeving, het denkvermogen van dolfijnen en hun sociale leven.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Waarom dolfijnen in de Adriatische Zee steeds vaker vissersboten volgen en Dolfijnen praten harder als het lawaaiig wordt, maar lang niet hard genoeg . Of lees dit artikel: Dolfijn Mimmo koos voor Venetië: hoe een dolfijn zich kan redden in een drukke stad .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
