Vind je het ook wel erg warm voor de tijd van het jaar? Wen er maar aan: het wordt steeds vroeger zomer, de zomers duren langer en zijn heter dan vroeger. En het verandert sneller dan gedacht.
Een nieuwe studie van onderzoekers van de University of British Columbia (UBC) toont aan dat tussen 1990 en 2023 de gemiddelde zomer wereldwijd per tien jaar ongeveer zes dagen langer is geworden. Dat is meer dan de ongeveer vier dagen per decennium die eerdere onderzoeken tot 2010 hadden vastgesteld.
Voor veel steden zijn de cijfers nog opvallender. In Sydney haalt het kwik zo’n 130 dagen zomerse temperaturen, tegenover 80 dagen in 1990, een toename van 15 dagen per decennium. In Toronto worden de zomers per decennium 8 dagen langer.
Gevolgen voor landbouw en volksgezondheid
De onderzoekers gebruikten niet de kalenderdefinitie van de zomer (juni tot en met augustus op het noordelijk halfrond en december tot en met februari op het zuidelijk halfrond). In plaats daarvan definieerden ze de zomer op basis van het weer: de periode van dagen per jaar waarin de temperaturen boven het historisch gebruikelijke niveau uitkomen voor een bepaalde locatie tijdens het warmste deel van het jaar, een drempel die is vastgesteld op basis van klimaatgegevens uit de periode 1961 tot 1990.
“Deze bevindingen zetten ons beeld van de normale seizoenscyclus op losse schroeven”, zegt hoofdauteur Ted Scott, promovendus aan de afdeling geografie van UBC. “Wanneer de zomer plaatsvindt en hoe snel die begint, beïnvloedt patronen en gedrag in het planten- en dierenrijk en in de menselijke samenleving.” Het heeft gevolgen voor de landbouw, watervoorziening, volksgezondheid en energiesystemen, die vaak zijn ontworpen op basis van aannames over wanneer het warme seizoen begint en eindigt.
Seizoenen veranderen sneller van karakter
De studie toont ook aan dat de overgang van lente naar zomer en van zomer naar herfst abrupter wordt. Vroeger werden de dagen geleidelijk warmer, nu komen zomerse temperaturen veel meer plotseling opzetten. Dit kan systemen verstoren die afhankelijk zijn van seizoenssignalen. Zo kunnen bloemen bloeien voordat bestuivers actief zijn, moeten gewassen mogelijk eerder worden geplant en zorgt een snelle opwarming in de lente ervoor dat de sneeuw sneller smelt met een groter risico op overstromingen in het voorjaar tot gevolg.
“Deze veranderingen kunnen heel ontwrichtend zijn voor een breed scala aan systemen”, aldus Scott. “De verwachting op het noordelijk halfrond dat de zomer in juni begint, zit vaak verankerd in planning en beleid, wat betekent dat we mogelijk niet goed voorbereid zijn op eerdere hitte.”
De hitte stapelt zich sneller op dan voorheen
De studie introduceert ook een nieuwe manier om de cumulatieve hitte te meten die zich gedurende een zomer opbouwt, door temperatuur en tijd te combineren. Volgens deze maatstaf neemt de opgebouwde zomerhitte boven land op het noordelijk halfrond sinds 1990 meer dan drie keer zo snel toe als in de periode van 1961 tot 1990. Kustgebieden op het noordelijk halfrond behoren tot de snelst groeiende regio’s wat betreft de lengte van de zomer en opgehoopte hitte. Dit kan gevolgen hebben voor miljoenen mensen die zich juist in deze gebieden hebben gevestigd vanwege het gematigde klimaat.
Maar veel is nog onduidelijk. Het onderzoek werpt vooral nieuwe vragen op: hoe beïnvloeden langere zomers met snellere overgangen de timing van extreme weersomstandigheden? Wat betekent eerdere lentewarmte voor de voedselvoorziening, aangezien groeiseizoenen verschuiven maar daglicht, een belangrijke factor voor plantengroei, niet? En geven de huidige klimaatmodellen deze trends wel volledig weer of moeten ze worden aangepast?
Voorlopig maakt de studie tastbaar wat veel mensen mogelijk al hebben aangevoeld: dat het ritme van het jaar verandert en dat die verandering sneller plaatsvindt dan de meesten van ons zich realiseerden.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook De wind waait echt harder in de winter dan in de zomer en Geboren in de zomer? Dan heb je misschien meer kans op depressie. Of lees dit artikel: Zomers worden nóg warmer: gevoelstemperatuur stijgt door klimaatverandering drie keer zo snel (!) als de echte temperatuur.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
