Door kunstlicht is het tussen 2014 en 2022 wereldwijd ongeveer 16 procent lichter geworden ‘s nachts. Dat betekent dat de toename van kunstlicht sneller is gegaan dan de wereldwijde bevolkingsgroei.
Dat blijkt uit een nieuwe studie in Nature. Onderzoekers analyseerden meer dan 1,1 miljoen dagelijkse satellietbeelden van bewoonde gebieden. Daaruit blijkt dat de aarde niet alleen licher wordt, maar dat die helderheid ook sterk verschilt per regio. Vooral delen van Azië en Afrika lichten steeds verder op, terwijl Nederland juist opvallend donkerder is geworden.
Onze lichtvoetafdruk in kaart gebracht
Metingen van kunstlicht ’s nachts laten zien hoe mensen wereldwijd invloed hebben op het licht op aarde. Toch was ons beeld daarvan lange tijd beperkt. Dat komt doordat eerdere studies vooral gebruikmaakten van samengevoegde satellietgegevens over langere periodes, waardoor snelle of lokale veranderingen slecht zichtbaar waren.
Onderzoekers gebruikten nu voor het eerst dagelijkse satellietbeelden. Daarmee maakten ze gedetailleerde kaarten van hoe kunstlicht zich op korte termijn ontwikkelt. De kaarten helpen de complexiteit van onze wereldwijde ‘lichtvoetafdruk’ zichtbaar te maken en bieden inzicht in de factoren die de veranderingen in nachtelijk licht beïnvloeden.
Een dynamische wereld van licht
Het nachtlicht op aarde blijkt verrassend dynamisch te zijn. De wereld is in totaal weliswaar 16 procent lichter geworden tussen 2014 en 2022, maar dit is het nettoresultaat van twee tegengestelde trends.
Leestip: Lichtvervuiling onder de loep: hoe kunstlicht je hersenen, je slaap en je stofwisseling ondermijnt
Het licht ’s nachts verandert namelijk niet overal op dezelfde manier. Sommige plekken worden lichter terwijl andere juist donkerder worden. De studie onderscheidt twee soorten lichtverandering: abrupt en geleidelijk.
Abrupte veranderingen in lichtemissie zijn plotselinge sprongen over weken of maanden, zoals de bouw en sloop van gebouwen, energieproblemen of maatschappelijke conflicten. Geleidelijke veranderingen zijn langzame trends over meerdere jaren, zoals uitbreiding van steden en infrastructuur.
Vooral in Afrika en Azië neemt het nachtelijke licht sterk toe, onder andere door snelle verstedelijking en betere toegang tot elektriciteit.
Nederland tegen de trend in
Opvallend is dat Nederland juist tegen de wereldwijde trend ingaat. Volgens de studie is de nachtelijke lichtsterkte hier met ongeveer 21 procent afgenomen.
Dat komt waarschijnlijk door een combinatie van verschillende factoren. Net als andere West-Europese landen heeft Nederland specifieke maatregelen genomen om lichtvervuiling te verminderen en de nachtelijke omgeving te beschermen. Zo heeft er bijvoorbeeld een grootschalige verschuiving plaatsgevonden van oudere verlichting naar zuinigere en beter gerichte LED-systemen.
Daarnaast speelde de recente energiecrisis een rol. Door de oorlog in Oekraïne namen veel Europese landen extra energiebesparende maatregelen, zoals het dimmen of uitschakelen van straatverlichting en commerciële verlichting.
De hartslag van de aarde
De nieuwe gegevens laten zien dat kunstlicht niet een stabiel geheel is, maar eerder lijkt op een soort hartslag van menselijke activiteit. Over de hele wereld pulseren gebieden voortdurend tussen meer en minder licht.
Volgens de onderzoekers biedt dit een nieuwe manier om te kijken naar stedelijke ontwikkeling, energiegebruik en maatschappelijke veranderingen. In de toekomst kan dit helpen om beter te begrijpen hoe samenlevingen reageren op veranderingen en wat dat betekent voor mens en milieu.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
