Wetenschappers hebben nieuwe botten onderzocht van de vroegste ankylosauriër ooit: de Spicomellus afer. Uit de resultaten blijkt dat deze voorouder het heel anders aanpakte. Zo had het dier stekels van meer dan een meter lang, die vermoedelijk vooral bedoeld waren om indruk te maken.
Spicomellus blijft wetenschappers verbazen. De eerste beschrijving van het dier verscheen in 2021, na de vondst van een rib nabij de Marokkaanse stad Boulmane. Inmiddels zijn er in Marokko meer resten van Spicomellus ontdekt. Na een grondige analyse in een laboratorium in Fez lijkt het team er zeker van: Spicomellus had niet alleen stekels op de ribben, maar ook gigantische stekels rondom de nek.
Susannah Maidment, die aan het onderzoek meewerkte, vertelt: “Spicomellus had een bonte verzameling platen en stekels verspreid over het hele lichaam, waaronder nekstekels van een meter lang, enorme opstaande stekels bij de heupen en een reeks mesachtige stekels en platen bij de schouders. We hebben nog nooit een dier gezien dat hierop lijkt.” De resultaten zijn gepubliceerd in Nature.
Handvat
Het team ontdekte bovendien aanwijzingen dat Spicomellus waarschijnlijk een knots- of puntig wapen aan het uiteinde van de staart had. Enkele staartwervels lijken te zijn samengegroeid, waardoor een soort ‘handvat’ ontstond — een typisch kenmerk dat alleen bij ankylosauriërs voorkomt.
De vondst verschuift de evolutionaire tijdslijn van de ankylosauriërs aanzienlijk: mogelijk werd de staart al 165 miljoen jaar geleden, in het Midden-Jura, ingezet als wapen. Dat is zo’n 30 miljoen jaar eerder dan tot nu toe werd aangenomen. Volgens het team wijst dit erop dat belangrijke kenmerken van de ankylosauriërs al veel eerder zijn ontstaan. Wel gebruikten vroege soorten zoals Spicomellus hun stekels vermoedelijk op een andere manier dan hun latere afstammelingen: vooral om rivalen te imponeren en partners aan te trekken.
Opvallend genoeg ontwikkelden latere ankylosauriërs juist een soberder pantser. Het team vermoedt dat dit samenhangt met het Krijt, toen roofdieren groter en gevaarlijker werden. Ankylosauriërs zouden daardoor meer onder druk hebben gestaan en zich defensiever hebben aangepast. Maidment benadrukt: “Het vreemde is dat dit de oudste ankylosauriër is die we kennen; je zou verwachten dat latere soorten vergelijkbare kenmerken zouden behouden. Toch zien we dat niet terug.”
Afrika
De vondst van Spicomellus is op meerdere manieren bijzonder. Het is niet alleen de eerste ankylosauriër die ooit op het Afrikaanse continent is gevonden, maar ook een aanwijzing dat onze kennis over dinosauriërs nog verre van compleet is. Richard Butler, die eveneens aan het onderzoek meewerkte, zegt: “Het zien en bestuderen van de fossielen van Spicomellus was heel bijzonder. We konden nauwelijks geloven hoe vreemd ze eruitzagen en hoe weinig ze leken op fossielen van andere dinosauriërs, of zelfs van enig ander dier dat we tot nu toe kennen. De vondst zet onze bestaande kennis over ankylosauriërs op z’n kop en maakt duidelijk dat er nog ontzettend veel te ontdekken valt.”
