De rook van Canadese bosbranden lijkt tientallen vogelsoorten in de staat New York tijdelijk minder vindbaar te maken.
De gevolgen van een bosbrand zijn vaak te voelen tot ver buiten het gebied waar het vuur woedt. Zo bereikt de rook van bosbranden in Canada geregeld de Amerikaanse staat New York, honderden kilometers verderop. Daar leidt die rook niet alleen tot meer waarschuwingen voor een slechte luchtkwaliteit. Uit een nieuw onderzoek blijkt dat ook vogels er last van hebben. Het onderzoek is te vinden in Biodiversity and Conservation.
Minder waarnemingen
Onderzoekers van de University at Buffalo ontdekten dat veel vogelsoorten minder vaak worden waargenomen wanneer de hoeveelheid fijnstof in de lucht toeneemt. Om dat te ontdekken onderzochten zij 84 soorten die tijdens het broedseizoen in New York voorkomen. Bij 40 soorten nam de kans op een waarneming af als de lucht meer fijnstof bevatte. Het ging vooral om trekvogels die in bossen leven, zoals lijsters en vireo’s.
Dat betekent echter niet direct dat er dan ook minder vogels aanwezig zijn. Volgens het onderzoek is het ook mogelijk dat de dieren zich, door de slechtere luchtkwaliteit, anders gaan gedragen. Zo denkt het team dat de vogels waarschijnlijk minder zingen en zich meer verschuilen tussen bladeren.
Hoofdonderzoeker Festus Adegbola zegt: “Onze resultaten laten zien dat er een verband bestaat tussen de luchtkwaliteit en de kans om bepaalde vogelsoorten waar te nemen. De gevolgen van een slechte luchtkwaliteit krijgt tijdens onderzoeken naar biodiversiteit vaak te weinig aandacht. Echter is dat een kwalijke zaak: als we geen rekening houden met de luchtkwaliteit kunnen daardoor schattingen van de verspreiding en aantallen van soorten vertekend raken.”
Kleine stofdeeltjes
De onderzoekers gebruikten eerst gegevens uit de broedseizoenen van 2021, 2022 en 2023. Daarbij keken ze naar de dagelijkse concentraties PM2.5 in de lucht. Dat zijn zeer kleine stofdeeltjes met een diameter van maximaal 2,5 micrometer. Deze deeltjes zijn een belangrijk onderdeel van de rook van bosbranden en kunnen diep in de longen terechtkomen.
Daaruit blijkt dat de waarden vooral in 2023 erg hoog waren. Achteraf is dat niet zo verrassend: in dat jaar beleefde Canada een seizoen dat gevuld was met uitzonderlijk veel bosbranden. In juni en juli van dat jaar trok de rook meerdere keren over de staat New York. De concentratie fijnstof kwam op sommige dagen boven de richtlijn van de Wereldgezondheidsorganisatie uit: op de zwaarste dagen werd zelfs meer dan 120 microgram per kubieke meter gemeten. Dat is dus meer dan acht keer de dagelijkse limiet van 15 microgram.
Leestip: Bosbranden veroorzaken veel meer luchtvervuiling dan gedacht
Vervolgens koppelden de wetenschappers deze luchtmetingen aan waarnemingen uit eBird. Dat is een grote database van het Cornell Lab of Ornithology. Vogelaars kunnen daarin bijhouden welke soorten zij tijdens een bezoek aan een gebied hebben gezien of gehoord.
In totaal analyseerden de onderzoekers 98.960 waarnemingen van 9.838 vogelaars. Daarbij werden alleen tellingen die plaatsvonden binnen 25 kilometer van een luchtmeetstation meegenomen. Ook hielden de onderzoekers rekening met factoren die de kans op een waarneming kunnen beïnvloeden. Denk bijvoorbeeld aan het tijdstip, het weer, het soort landschap en de afstand die een vogelaar aflegde. Verschillen in ervaring tussen waarnemers werden eveneens meegenomen. Op die manier probeerde het team de doorgegeven data zo waardevol mogelijk te maken.
Het gedrag van vogelaars
De resultaten spreken voor zichzelf: van de 84 onderzochte soorten bleken 40 soorten minder vaak gespot te worden als de luchtkwaliteit slecht is. Bij 29 soorten vonden de onderzoekers geen duidelijk verband en bij 15 soorten nam de kans op een waarneming juist toe.
Dat betekent niet dat sommige vogelsoorten het ineens beter gaan doen als de luchtkwaliteit slecht is. “Deze soorten leven vaak in een opener landschap dan zangvogels, die vooral in het bos leven”, legt onderzoeker Adam Wilson uit. “Het is daarom mogelijk dat de extra waarnemingen vooral te maken hebben met de plekken die vogelaars opzoeken als de luchtkwaliteit slecht is, en minder met het gedrag van de vogels zelf.”
Dat verschil is volgens het team belangrijk. Vogeltellingen worden vaak gebruikt om veranderingen in populaties te volgen. Als onderzoekers tijdens een periode met veel bosbranden ineens minder vogels waarnemen kan het daardoor lijken alsof er minder vogels zijn. Echter hoeft dat dus niet het geval te zijn: het kan ook zo zijn dat de dieren minder vindbaar zijn als de luchtkwaliteit slecht is.
Wilson zegt: “De klimaatverandering zorgt ervoor dat bosbranden steeds heviger worden. Daarom is het belangrijk om beter te begrijpen wat die extra luchtvervuiling voor vogels betekent. Dit onderzoek is wat dat betreft hopelijk een eerste stap in de goede richting.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Deze kleine vogels zorgen ervoor dat bromelia’s twee keer zo snel evolueren en Deze kleine vogel blijkt niet bang te zijn voor een veel groter hert . Of lees dit artikel: Deze robotvogel laat zien hoe drones beter tegen turbulentie kunnen .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
