Rond de Tasmaanse tijger, die in 1936 uitstierf, doen veel mythes de ronde. Zo zou het een roofzuchtig beest zijn geweest dat het op grote dieren zoals schapen gemunt had, een beetje net als de wolf bijvoorbeeld. Maar dat beeld lijkt niet te kloppen.
Een nieuwe analyse van historische schedels laat zien dat de kaken van de Tasmaanse tijger, ook wel buidelwolf genoemd, waarschijnlijk helemaal niet geschikt waren om grote dieren zoals schapen te grijpen. Wel had hij een bijzonder wapen om kleinere prooien te pakken: een lange kaak waarmee hij razendsnel en krachtig kon toehappen. “Onze nieuwste bevindingen spreken de mythes tegen over hoe de Tasmaanse tijger zou zijn uitgestorven”, zegt professor Vera Weisbecker van Flinders University.
Het dier, officieel Thylacinus cynocephalus geheten, werd lange tijd vergeleken met roofdieren van het noordelijk halfrond. Zelfs zijn wetenschappelijke naam verwijst daarnaar: cynocephalus betekent hondenkop. Toch was die gelijkenis vooral oppervlakkig. “Tasmaanse tijgers waren in werkelijkheid nauwer verwant aan kangoeroes dan aan honden. Het waren buideldieren, waarvan de voorouders zich al van de andere zoogdieren afscheidden lang voordat de dinosauriërs uitstierven”, vertelt Weisbecker.
Een vreemde schedel
Uit het onderzoek naar de schedels komt een merkwaardige combinatie van eigenschappen naar voren die bij geen enkel levend vleesetend zoogdier bekend is. De Tasmaanse tijger had een buitenproportioneel grote schedel, een lange en hoge bovenkaak en een verbrede snuit. Vooral de combinatie van formaat en vorm valt op. “Hoewel de gemiddelde Tasmaanse tijger misschien maar half zoveel woog als een wolf, is zijn enorme schedel ongeveer even groot”, zegt medeonderzoeker Douglass Rovinsky.
Maar daar houdt de overeenkomst op. “Zijn kop was wel groot maar had niet echt de vorm van die van een groot roofdier. De snuit van de Tasmaanse tijger was lang en slank, bijna delicaat, niet robuust zoals de snuit van een grijze wolf. Hij lijkt sterk op de snuit van een vos of jakhals, die veel kleiner kunnen zijn dan Tasmaanse tijgers.”
Die vreemde anatomie wijst op een heel andere jachttechniek. De Tasmaanse tijger kon vermoedelijk met grote snelheid zijn kaken dichtklappen en zo kleine tot middelgrote dieren grijpen, waaronder kleine buideldiertjes ter grootte van een konijn. “Hoe langer een kaak is, hoe sneller de punt ervan beweegt wanneer een dier bijt. Dit vergroot de impact van de aanval. We denken dat de enorme schedel van de Tasmaanse tijger hem in staat stelde weerstand te bieden tegen deze bijtkracht”, aldus Weisbecker.
Krokodillen en roofvissen
Onder levende zoogdieren is zo’n combinatie ongekend. Elders in het dierenrijk komt hetzelfde principe wel voor. “Veel krokodillen en roofvissen hebben lange, snel dichtklappende kaken die worden gebruikt om beweeglijke prooien zoals vissen te vangen. Hun kaken zijn vaak veel langer en hebben hoge, verbrede uiteinden.”
De ontdekking sluit aan bij eerder genetisch onderzoek naar overeenkomsten tussen Tasmaanse tijgers en wolven. Daarbij werd vergelijkbaar DNA gevonden dat de genexpressie regelt die betrokken is bij de vorming van de schedel. “Deze genetische overeenkomsten kunnen onze eerdere bevinding verklaren dat delen van de schedel van Tasmaanse tijgers en wolven vergelijkbare groeipatronen hebben, hoewel ze als volwassen dieren behoorlijk van elkaar verschillen.”
De combinatie van anatomie en genetica kan daarmee helpen verklaren hoe de uitzonderlijke schedelvorm van de Tasmaanse tijger ontstond. Tegelijkertijd werpt het onderzoek een wrang licht op zijn verdwijning. “Tasmaanse tijgers werden bejaagd vanwege mythes dat ze woeste roofdieren van vee waren, terwijl daar weinig bewijs voor was. Hun uitsterving is een verhaal van onwetendheid en gebrek aan respect voor de unieke fauna van Australië en haar inheemse beheerders.” En daarin schuilt volgens Weisbecker een waarschuwing: “Als land dat wereldwijd vooroploopt wat betreft het uitsterven van zoogdieren, moeten we alles doen wat we kunnen om de even onvervangbare soorten die nog over zijn te beschermen.”
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
