Vluchten zijn niet allemaal even zuinig. Sterker nog: de verschillen zijn enorm. En dat is goed nieuws. Uit een studie blijkt namelijk dat de luchtvaartsector zijn uitstoot flink zou kunnen verlagen, simpelweg door efficiënter om te gaan met de middelen die er al zijn. Maar er zijn grenzen.
De auteurs van de studie keken naar de gegevens van maar liefst 27,5 miljoen vluchten. Wat bleek? De CO2-uitstoot per passagier per kilometer varieert enorm. Op de zuinigste routes, meestal langeafstandsvluchten, bedroeg de uitstoot 32 gram per passagier per kilometer. Op de minst efficiënte (vaak korte vluchten) was dat 900 gram.
Ook tussen vliegtuigtypen zijn de verschillen groot. De Boeing 787-9 is het zuinigst met zo’n 55 gram CO2 per passagierskilometer. Oudere of kleinere toestellen kunnen oplopen tot wel 360 gram, meer dan het zesvoudige.
Waar wordt het slechtst gevlogen?
De studie brengt ook in kaart waar de minst efficiënte vluchten plaatsvinden. Afrika, Australië en opvallend genoeg Noorwegen scoren het slechtst. Dat komt vaak omdat hier veel korte vluchten plaatsvinden met kleine, oudere toestellen. Ook een lage bezettingsgraad duwt de uitstoot omhoog.
De meest efficiënte luchtvaart vind je in Brazilië, India en Zuidoost-Azië. Daar vliegen luchtvaartmaatschappijen vaak met modernere toestellen, vollere vliegtuigen en minder businessclass-stoelen.
Bonus: de Verenigde Staten zijn verantwoordelijk voor een kwart van alle luchtvaartuitstoot: 144,6 miljoen ton CO2 in 2023. En per passagier scoren Amerikaanse vluchten ook nog eens 14 procent slechter dan het wereldwijde gemiddelde.
Drie manieren om te besparen
De onderzoekers rekenden uit hoeveel uitstoot er theoretisch maximaal bespaard zou kunnen worden met drie maatregelen. Ten eerste: als alle vluchten zouden worden uitgevoerd met de meest efficiënte vliegtuigen (de Boeing 787-9 voor lange afstanden en de Airbus A321neo voor kortere vluchten), zou de uitstoot al met 25 tot 34 procent kunnen dalen.
Een tweede maatregel is om business- en eersteklasstoelen te verwijderen. Deze nemen veel meer ruimte in dan goedkopere stoelen. Dat levert nog eens een besparing van 20 tot 57 procent op.
Ten slotte moet de bezettingsgraag omhoog. In 2023 was de gemiddelde bezettingsgraad 79 procent. Als die naar 95 procent zou gaan, wat sommige budgetmaatschappijen nu al halen, scheelt dat nog eens 16 procent. Alles bij elkaar opgeteld zou de luchtvaart met ruim de helft minder brandstof kunnen vliegen, zonder ook maar één passagier minder te vervoeren.
Al bewezen: 11 procent besparing mogelijk
Die 50 procent is natuurlijk een theoretisch maximum. In de praktijk is het onmogelijk om al deze maatregelen volledig in te voeren. Maar de onderzoekers keken ook naar wat er nu al echt haalbaar is. Op meer dan de helft van alle routes vliegen meerdere maatschappijen. Als op elke route simpelweg de meest efficiënte configuratie zou worden gebruikt die daar al vliegt, zou de uitstoot met 10,7 procent dalen.
Waarom gebeurt het dan niet?
Luchtvaartmaatschappijen beweren vaak dat zuiniger vliegen in hun eigen belang is: brandstof is immers duur. Maar de praktijk is weerbarstiger. Vliegtuigen blijven gemiddeld 25 jaar in dienst en veel maatschappijen investeren juist in méér businessclass, niet minder. Die stoelen leveren meer geld op, maar zijn dus ook veel vervuilender.
Daarnaast houden overheidssubsidies inefficiënte routes kunstmatig in de lucht en stimuleert het hub-and-spoke-model (waarbij passagiers via centrale luchthavens worden geleid) het gebruik van kleinere, minder zuinige toestellen op toevoerroutes.
Beleid kan het verschil maken
Volgens de onderzoekers moeten nieuwe beleidsmaatregelen die efficiëntie belonen of afdwingen een oplossing bieden. Mogelijkheden zijn hogere landingsrechten voor vervuilende toestellen, publieke ranglijsten van maatschappijen, gerangschikt op efficiëntie, of CO2-plafonds zoals die al bestaan voor scheepvaart en auto’s.
Het huidige Europese beleid focust vooral op duurzame luchtvaartbrandstoffen (SAF). Maar zelfs als die brandstoffen op grote schaal beschikbaar komen, blijven ze duur en schaars, zo stellen de onderzoekers. En als het totale brandstofverbruik sneller groeit dan het aandeel SAF, neemt de uitstoot gewoon toe.
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Luchtvaart kan klimaatneutraal worden, maar dan moet komende vijf jaar flink wat actie ondernomen worden en Opvallend: Luchtvaart kan klimaatimpact verminderen ondanks meer CO2-uitstoot. Of lees dit artikel: Deze nieuwe brandstofcel maakt elektrisch vliegen misschien eindelijk haalbaar.
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
