Muziek doet iets met je: je wordt er vrolijk van, het roept emoties op. Dat geldt zeker ook voor mensen met dementie: een liveconcert is voor hen nog veel meer dan gewoon een avondje uit. Dat blijkt uit een speciaal muziekprogramma van Northwestern University.
Het programma, het Musical Museum genaamd, is speciaal ontwikkeld voor mensen met neurocognitieve aandoeningen en hun mantelzorgers. Uit nieuw onderzoek blijkt dat de deelnemers intens hadden genoten van de voorstelling en zich na afloop aantoonbaar beter voelden. “Dit programma bracht me rust en ontspanning en zorgde soms zelfs voor een bevrijdende huilbui”, vertelde een deelnemer in een enquête. Een ander benadrukte vooral het sociale aspect: “Het is een geweldige kans om in contact te komen met mensen die soortgelijke ervaringen doormaken.”
Muziek blijft lang intact
Steeds meer onderzoek laat zien dat een leven lang leren kan helpen tegen cognitieve achteruitgang, maar in de praktijk sluiten weinig ouderen met dementie zich aan bij een traditionele lessetting. Ze zijn vaak bang om het tempo niet bij te kunnen houden. Daarom is het Musical Museum zo geschikt. De concert- en lezingenreeks ontstond tijdens de coronapandemie, toen veel mensen met dementie noodgedwongen geïsoleerd raakten.
“Muziek blijft bij mensen met dementie vaak lange tijd intact”, zegt programmaleider en pianist Borna Bonakdarpour. “Daarom is het Musical Museum een geweldige manier om emoties te reguleren en tegelijkertijd de intellectuele en cognitieve functies te stimuleren. We willen hun brein voortdurend actief houden.” Bonakdarpour is behalve klassiek geschoold pianist ook hoogleraar gedragsneurologie.
Van jazz en bossanova tot barok
Gemiddeld komen er zo’n vijftig mensen op het programma af. Tijdens sessies van een uur luisteren deelnemers naar uiteenlopende muziek: van jazz en bossanova tot barok en andere stijlen. De muziek wordt steeds voorzien van uitleg over de historische en muzikale achtergrond. Dit helpt de deelnemers om nieuwe composities beter te begrijpen en maakt bekende muziek extra betekenisvol.
“Ik vond vooral de historische context bij de stukken geweldig”, vertelt een deelnemer. “Daardoor ging ik nieuwe muziek meer waarderen en begreep ik de muziek die ik al kende beter.” In totaal mochten de deelnemers aan het onderzoek meedoen aan elf bijeenkomsten. Elke sessie had een eigen thema, waarin muziek werd verbonden aan grote menselijke onderwerpen als liefde, verlies en tijd. Ook perioden die voor veel ouderen belangrijke herinneringen oproepen, zoals de jaren zestig en zeventig, kregen een prominente plek.
Herkennen en ontdekken
Er is bewust gekozen voor een combinatie van bekende en onbekende muziek. Bekende nummers komen doorgaans uit de periode waarin deelnemers jong waren, van hun vroege tot late tienerjaren. Eerder onderzoek wijst erop dat zulke muziek autobiografische herinneringen kan oproepen, het zelfbewustzijn kan versterken en onrust kan verminderen. De onbekendere muziek was meestal toonvast en melodieus, met invloeden uit verschillende culturen en traditionele volksmuziek uit alle windhoeken.
“Wij kozen de naam Musical Museum omdat we elk muziekstuk behandelen alsof het een kunstwerk is dat speciaal voor een museum is geselecteerd”, legt Bonakdarpour uit. “We brengen wetenschap en creativiteit samen en bieden mensen die te maken hebben met cognitieve achteruitgang een reddingsboei. Kunst kan vreugde en verbinding brengen.”
Een veilige plek om weer onder de mensen te komen
Na de concerten is er gelegenheid om samen iets te drinken en na te praten. Dat lijkt misschien een klein onderdeel van het programma, maar voor mensen met dementie is het juist bijzonder waardevol. “Het komt vaak voor dat mensen met dementie zich terugtrekken omdat ze zich onzeker of beschaamd voelen, zeker wanneer hun taalvermogen achteruitgaat”, zegt Bonakdarpour. “Dit is een geweldige manier om hen weer naar buiten te krijgen. Bovendien is het mooi om hen eens buiten de klinische omgeving te ontmoeten.”
Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
