We kennen de honingbij natuurlijk als de onmisbare bestuiver van planten. Maar volgens nieuw onderzoek is ze nog veel meer dan dat; aan de bij kun je zien hoe het met het hele ecosysteem gesteld is.
Door haar voortdurende interactie met planten, water en nectar komt een bij in aanraking met allerlei vervuilende stoffen. De gezondheid van de honingbij kan dus waardevolle informatie leveren over de staat van de leefomgeving en de impact die dit kan hebben op de biodiversiteit ervan.
Nieuwe benadering
De onderzoekers van de Sbarro Health Research Organization stellen dan ook een nieuwe benadering voor waarbij de honingbij een aanknopingspunt is voor ons inzicht in het milieu. Daarnaast pleiten ze voor een breder perspectief waarbij blootstelling aan pesticiden en biologische, voedings- en omgevingsstressoren, met elkaar geïntegreerd worden. Het lichaam, gedrag, afweersysteem, de voortplanting en zelfs het microbioom van de honingbij, zijn namelijk onderhevig aan deze factoren.
Om meer te weten te komen over de gevolgen van vervuiling voor de honingbij, richtten de onderzoekers zich op alle onderzoeken die tussen 2010 en 2025 gepubliceerd werden hierover. Met deze aanpak combineren ze kennis van verschillende disciplines, gebieden, onderzoeksmethoden en verschillende soorten vervuiling. Ook keken ze naar concentraties van vervuiling die onder de dodelijke grenswaarde liggen. Volgens de onderzoekers schept deze grenswaarde een blinde vlek voor andere schadelijke effecten.
Vervuiling treft niet alleen het individuele organisme, maar gehele bijenkoloniën en hun voortbestaan. Door het niet als afzonderlijk element te beschouwen, maar als onderdeel van een complex ecologisch netwerk, krijgen we een beter beeld van het hele ecosysteem.
Van bij naar mij
Behalve dat de honingbij belangrijk is voor het ecosysteem, is ze ook verbonden met wereldwijde processen: de landbouw en voedselzekerheid zijn sterk afhankelijk van bestuivers zoals de honingbij en de verstoring van bijenpopulaties door bijvoorbeeld vervuiling kan daarmee grote gevolgen hebben voor de mens. Uiteindelijk kan de honingbij ingezet worden als organische klokkenluider voor veranderingen in de omgeving, voordat grootschalige consequenties zich voordoen.
De auteurs benadrukken de kernboodschap: het paradigma moet evolueren van een eenzijdig perspectief naar een gelaagde inschatting van omgevingsstressoren en de veerkracht van de bijenkoloniën. Dit vraagt om aandacht voor zowel duurzame landbouwpraktijken, ongediertebestrijding en bescherming van biodiversiteit, als ondersteuning voor de microbiële- en afweersystemen van de bij. Daarmee is de honingbij niet alleen een essentieel facet voor het begrijpen van het ecosysteem, maar ook onze toekomst.
Meer lezen over de complexiteit van ecosystemen?
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
