Het is vandaag Earth Overshoot Day: de dag waarop de mensheid evenveel grondstoffen heeft verbruikt als de aarde in een jaar tijd kan genereren.

Elk jaar berekent de organisatie Global Footprint Network de zogenaamde ‘Earth Overshoot Day’. En die valt vandaag. Tijd voor een feestje is het echter zeker niet. Zo hebben we in iets meer dan een halfjaar de grondstoffen die de aarde in een jaar tijd kan produceren, opgemaakt. “Earth Overshoot Day laat zien dat het huidige systeem van productie en consumptie niet verenigbaar is met de intentie om deze planeet te blijven bewonen,” aldus de Ecuadoraanse minister Gustavo Manrique.

Earth Overshoot Day
Earth Overshoot Day is zoals gezegd de dag waarop de mensheid evenveel grondstoffen heeft verbruikt als de aarde in een jaar tijd kan genereren. In een ideale wereld zou de Earth Overshoot Day op 31 december vallen. Maar dat is al decennia niet meer het geval. Vorig jaar viel Earth Overshoot Day bijvoorbeeld op 29 juli en in 2020 ‘pas’ op 22 augustus. Dit jaar is vandaag tot Earth Overshoot Day benoemd: 28 juli, vijf maanden te vroeg.

Op de pof
Het betekent dat we dus vanaf vandaag in zekere zin op de pof leven. Bovendien zouden we momenteel 1,75 aardes nodig hebben om quitte te spelen, zo berekenen de onderzoekers. Aangezien we geen 1,75 aardes tot onze beschikking hebben, putten we nu onze natuurlijke reserves uit en leven we van grondstoffen van toekomstige generaties. Earth Overshoot Day herinnert ons er dan ook aan dat de aanhoudende overschrijding die nu al meer dan een halve eeuw voortduurt, heeft geleid tot een enorme achteruitgang van de biodiversiteit, een teveel aan broeikasgassen in de atmosfeer en verhoogde concurrentie om voedsel en energie. Deze symptomen worden steeds prominenter met ongewone hittegolven, bosbranden, droogtes en overstromingen.

Wist je dat…

… drie miljard mensen in landen leven die minder voedsel produceren dan ze consumeren?

Nederland
De organisatie berekent ook per land op welke dag Earth Overshoot Day zou vallen als de hele wereld volgens de maatstaven van het betreffende land zou leven. En Nederland scoort wat dat betreft slechter dan het gemiddelde. Als de hele wereld grondstoffen verbruikt zoals Nederland, zou Earth Overshoot Day in plaats van op 28 juli, al op 12 april zijn gevallen. Dit betekent dus dat we tussen 1 januari en 12 april net zoveel grondstoffen hebben gebruikt als de aarde in een heel jaar kan regenereren. Als iedereen zou leven zoals de gemiddelde Nederlander, zouden we zelfs 3,6 aardes nodig hebben!

Andere landen
Quatar spant echter al jaren de kroon. Als we allemaal volgens de maatstaven van Quatar zouden leven, zou Earth Overshoot Day al op 10 februari hebben plaatsgevonden. Het beste presteert Jamaica. Earth Overshoot Day zou pas op 20 december vallen als we allemaal zouden leven als de Jamaicanen. Een prima tweede plek is voor Ecuador. Leven we volgens de maatstaven van dit land, dan valt Earth Overshoot Day op 6 december.

Actie
Volgens de Ecuadoraanse minister Gustavo Manrique kunnen we allemaal iets doen om hun voorbeeld te volgen. “Om onze natuurlijke hulpbronnen beter te beschermen en onze vraag ernaar te beheersen, is het noodzakelijk om concrete gezamenlijke acties te ondernemen gericht op een nieuw ontwikkelingsmodel gebaseerd op duurzaamheid en regeneratie,” zegt hij. “Vanuit Ecuador roepen we de wereld op om zich voor deze zaak in te zetten.”

Opschuiven
Volgens Global Footprint Network zijn er tal van mogelijkheden die economisch haalbaar zijn en tegelijkertijd het overschot verminderen. Zo zou Earth Overshoot Day bijvoorbeeld al dertien dagen opschuiven als we de huidige voedselverspilling halveren. Als daarnaast alle landen eenzelfde fietsstructuur aanleggen als Nederland, zal Earth Overshoot Day ook al negen dagen later vallen. En als we bovendien overstappen op duurzame energieopwekking, dan kan Earth Overshoot Day nog eens tien dagen later plaatsvinden.

Willen we de doelstellingen uit het Parijse Klimaatakkoord halen, dan zullen we er vaart bij moeten hebben. Zo berekende Global Footprint Network dat als we de opwarming van de aarde tot 1,5 graden Celsius willen beperken, Earth Overshoot Day elk jaar tien dagen moet opschuiven. Maar ook als het ons lukt om Earth Overshoot Day vanaf nu elk jaar zes dagen later te laten vallen, zou de mensheid al vóór 2050 weer met één aarde kunnen doen. “Het heeft geen zin om te wachten tot anderen eerst handelen,” zegt Mathis Wackernagel, oprichter van Global Footprint Network. “Het is in het belang van elke stad, elk bedrijf en elk land om te handelen tegen meer klimaatverandering en beperkte hulpbronnen.”