Je ex tegenkomen in de supermarkt voelt als stom toeval, maar wiskundige Sandjai Bhulai van de Vrije Universiteit Amsterdam rekende voor de Universiteit van Nederland gewoon uit hoe vaak dat gebeurt. Hij liet zes collega’s een uur lang willekeurig door de stad lopen en voorspelde vooraf zes ontmoetingen en negen bijna-ontmoetingen. Het werden er zes en acht.
De video leverde veel reacties op, van kijkers die vooral genoten van zijn enthousiasme tot mensen die meedachten over gebouwen, grachten en verlaten rotondes. Scientias legde een paar van die vragen aan hem voor. Waar gaat de formule de mist in, waarom moet je om drie uur ‘s nachts net op die rotonde remmen en wat had hij zelf nog graag willen laten zien?
Scientias: Interessante video, met veel reacties! Viel er iets op in de comments?
Sandjai Bhulai: “Eén ding dat me echt opviel: ik heb meerdere video’s bij de Universiteit van Nederland gemaakt, over onderwerpen zoals aanrijtijden van ambulances, waarvan ik denk: dat is best een belangrijk onderwerp. En dan pakken we nu het onderwerp hoe vaak je je ex wel of niet tegenkomt, en die wordt weer veel bekeken. Daar was ik wel verbaasd over, want ambulances zijn toch zoveel belangrijker. Blijkbaar doen die prikkelende vragen, waarvan je denkt dat je ze niet kunt beantwoorden, het best goed.
Sommige mensen zeiden: ik ben geen wiskundige, maar ik vind het toch leuk. Ik was heel positief verrast door de comments. Er waren ook mensen die gingen meedenken: je doet alsof het gebied heel open is, maar er staan ook nog huizen. Het heeft mensen echt aan het denken gezet en dat vond ik heel leuk.”
Iemand vroeg zich af of al die gebouwen en grachten de formule niet in de war schoppen, maar uw simulatie liet zien van niet. Zijn er plekken waar de formule wél de mist in gaat?
“Je kunt een gedachte-experiment doen met twee hele lange straten die pas aan het einde verbonden zijn. Dan maakt het echt wel uit. Maar het gebied dat wij hadden genomen, had best veel verbindingspunten tussen de huizen door, waardoor het voor de simulatie niet heel veel uitmaakt. Heb je bijvoorbeeld een lang kanaal of een lange gracht waar je niet zo makkelijk overheen kunt, dan gaan de formule en de simulatie een beetje uiteenlopen. Maar in dichtbebouwd stedelijk gebied maakt het eigenlijk niet zo heel veel uit.”
Een andere kijker schreef dat hij om drie uur ‘s nachts een half uur lang geen auto tegenkomt, en dan precies op een rotonde moet remmen voor die ene andere auto. Is dat puur pech, of zit daar ook wiskunde achter?
“‘s Nachts is de intensiteit natuurlijk al veel lager. Maar ook dat zou je kunnen doorrekenen. Bij een rotonde heb je één ontmoetingspunt waar je uit vier of meer richtingen auto’s tegenkomt. Op een rechte straat kun je maar uit één richting auto’s verwachten. De kans op een ontmoeting ligt bij de rotonde dus wel iets hoger.”
Communicatienetwerken, AirTags en oorlogssituaties. De formule blijkt overal op te duiken. Welke toepassing vindt u zelf het mooist?
“De leukste toepassing vind ik nog wel wat wij MANET-netwerken noemen: mobile ad hoc networks. Persoon A communiceert met persoon B als ze dicht bij elkaar staan, die communiceert met persoon C en zo verder, zodat je een lijn krijgt naar de uiteindelijke ontvanger. Ik heb zelf een achtergrond in de telecommunicatie en daar zijn heel veel problemen te verzinnen die wiskundig heel interessant zijn.
Maar je kunt het ook toepassen op virusinfecties en hoe die zich verspreiden, of op receptoren in je brein die elkaar moeten tegenkomen. Voor de wiskunde maakt het niet uit of het mensen zijn, auto’s of deeltjes in je lichaam. Je hebt gewoon een object dat beweegt.”
Het was natuurlijk een hele uitgebreide video. Is er iets dat u toch nog had willen toevoegen?
“Er is een stuk in de video waar we heel snel vooruitspoelen. Ik had een uitdrukking die ik nog wiskundig mooier kon maken. Ik snap dat een niet-wiskundige dat niet elegant vindt, maar wiskundigen vinden het heel gaaf als je dingen zo kunt omschrijven dat je geen rekenmachine nodig hebt. Dat was voor mij echt een heel leuk stuk. Ergens is er toch de wens om die schoonheid van de wiskunde aan andere mensen te laten zien. Maar ik snap ook dat dat echt lastig is.”

