Wie met spoed in een ziekenhuis belandt, hoopt natuurlijk op de beste zorg. Een nieuwe Amerikaanse studie komt echter tot een verontrustende conclusie: als ziekenhuizen in handen komen van investeringsmaatschappijen sterven meer mensen dan nodig op de ic’s door het streven naar winstmaximalisatie.
Dat het slecht nieuws is voor ouderen als hun verzorgingstehuis wordt opgekocht door een investeringsgroep, dat was al duidelijk. Ook huisdiereigenaren in Nederland zijn vaak een stuk slechter af, wanneer hun dierenartspraktijk in buitenlandse handen komt. Maar onderzoekers van onder meer Harvard stuitten zo mogelijk op een nog ernstigere uitwas van marktwerking in de zorg. Het team analyseerde de medische gegevens van honderden Amerikaanse ziekenhuizen tussen 2009 en 2019 en schrijft dat in ziekenhuizen, die zijn overgenomen door private equity-partijen, meer patiënten op de spoedeisende hulp zijn overleden dan in vergelijkbare ziekenhuizen die onafhankelijk bleven.
Meer doden
Bij Medicare-patiënten, vaak oudere en kwetsbare mensen, ging het om 7 extra sterfgevallen per 10.000 opnames. Dat is een stijging van 13 procent ten opzichte van het eerdere gemiddelde van 52 per 10.000. Medicare is een sociaal verzekeringsprogramma van de Amerikaanse federale overheid, opgericht in 1965, dat een zorgverzekering garandeert voor Amerikanen vanaf 65 jaar en jongere mensen met een handicap of een terminale nierziekte.
Minder personeel, lagere lonen
De onderzoekers wijten de extra doden aan de forse bezuinigingen die worden doorgevoerd na een overname. Zo dalen de loonkosten op de spoedeisende hulp gemiddeld met 18 procent en op de intensive care met 16 procent. Ook het totale aantal fulltimemedewerkers zakte met gemiddeld 11,6 procent. “Bezuinigingen op personeel zijn een van de standaardstrategieën om financiële winst te halen voor de investeringsmaatschappij en haar aandeelhouders”, zegt hoofdonderzoeker Zirui Song van Harvard. “Dit onderzoek laat zien dat zulke financiële maatregelen bij Medicare-patiënten uiteindelijk leiden tot gevaarlijke, zelfs dodelijke gevolgen.”
Naast hogere sterftecijfers zagen de onderzoekers dat patiënten vaker naar andere ziekenhuizen werden overgeplaatst en dat ic-opnames korter duurden. Je kunt hieruit opmaken dat ziekenhuizen door de bezuinigingen minder capaciteit hebben om de zwaarste gevallen zelf op te vangen. Song maakt duidelijk dat juist op de spoedeisende hulp en op de ic menselijk contact cruciaal is. “Dit zijn afdelingen waar bezuinigen op personeel vaak betekent dat de capaciteit om voor mensen te zorgen minder wordt.”
Het prijskaartje van de zorg
Private equity-bedrijven presenteren hun aankopen vaak als een manier om noodlijdende ziekenhuizen te redden met nieuw kapitaal. Maar uit eerder onderzoek van Song bleek al dat ze in de praktijk juist vaker financieel gezonde ziekenhuizen opkopen. Ze hebben een voorkeur voor zorginstellingen die beter in staat zijn nieuwe schulden te dragen en tegelijkertijd winst te maken. Op die manier vullen de aandeelhouders hun zakken. Een andere studie in JAMA liet bovendien al zien dat er op ziekenhuisafdelingen na zo’n overname een kwart meer infecties en andere vermijdbare complicaties optreden. Ook dat heeft volgens de wetenschappers alles te maken met het snijden in de personeelskosten.
Wordt de politiek eindelijk wakker?
In de VS zijn inmiddels honderden ziekenhuizen en verpleeghuizen, plus duizenden huisartsenpraktijken, in handen gekomen van private equity. Dat baart politici zorgen. Zowel op staats- als federaal niveau wordt in de VS nu gewerkt aan strengere regels. Het gaat hierbij onder andere om meer transparantie bij overnames, duidelijke scheiding tussen commerciële belangen en de medische praktijk en extra toezicht op transacties. De uitdaging is volgens experts om de rol van privaat kapitaal niet volledig uit te sluiten, maar tegelijkertijd patiënten en zorgverleners te beschermen tegen de negatieve effecten van winstmaximalisatie.
Het onderzoek laat zien dat de manier waarop ziekenhuizen worden gefinancierd, directe gevolgen heeft voor de zorg aan het bed. Zoals Song het verwoordt: “Dit zijn plaatsen waar het schrappen van personeel niet alleen doorwerkt op de balanscijfers, maar ook een grote invloed heeft op de levens van echte mensen.”
Wat is private equity eigenlijk?
Private equity betekent letterlijk ‘privaat kapitaal’. Het gaat hierbij om investeringsmaatschappijen die met geld van rijke beleggers of banken bedrijven opkopen. Ze doen dat normaal gesproken maar met één doel: de waarde van het bedrijf snel laten stijgen, zodat ze het later met winst kunnen verkopen.
Zulke investeerders kopen onder andere ziekenhuizen, verpleeghuizen, huisartspraktijken en dierenartspraktijken op. Op papier heeft dat voordelen, want er is extra kapitaal voor nieuwe apparatuur of renovaties. Maar in de praktijk wordt er meestal flink bezuinigd op personeel en salarissen.
Het probleem is dat zorg geen gewoon product is. Er zitten veel haken en ogen aan marktwerking in deze sector. Minder personeel betekent minder tijd voor patiënten, meer druk op artsen en verpleegkundigen en, zoals het nieuwe onderzoek laat zien, zelfs een grotere kans op sterfte.
Schrijf je in voor de nieuwsbrief!
Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week?
Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!
