Onderzoekers hebben een onverwachte bondgenoot gevonden in de strijd tegen type 2-diabetes.
Het gaat om een klein molecuul dat door onze darmbacteriën wordt gemaakt: trimethylamine (TMA). Deze stof blijkt een belangrijke schakel in het afweersysteem te kunnen remmen. Daardoor neemt de ontsteking in het lichaam af en reageren cellen weer beter op insuline. Het onderzoek is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Metabolism.
Afweersysteem prikkelen
Zo’n twintig jaar geleden deed professor Patrice Cani een ontdekking: hij liet zien dat een vetrijk dieet het afweersysteem kan prikkelen, wat uiteindelijk leidt tot ontstekingen. Op de lange duur kan dat leiden tot insulineresistentie: het lichaam reageert dan minder goed op insuline, het hormoon dat de bloedsuiker verlaagt.
In de nieuwe studie keek een team onder leiding van Cani hoe dit proces precies werkt en hoe je het kunt tegenwerken. Ze zagen dat TMA, een stof die darmbacteriën maken uit de voedingsstof choline, de bloedsuikerregulering kan verbeteren.
Choline komt van nature in ons eten voor. Het zit bijvoorbeeld in eieren, vlees en sommige plantaardige producten. Cani legt uit: “Dit onderzoek laat zien hoe belangrijk voeding is. Daarnaast laat het zien hoe we kunnen samenwerken met onze darmbacteriën om uiteindelijk onze stofwisseling te verbeteren.”
Vals alarm
TMA werkt door zich te richten op een eiwit in het afweersysteem: IRAK4. Dat eiwit werkt als een soort ‘alarmknop’. Als we overmatig veel vet eten geeft IRAK4 het signaal af dat de bloedwaarden uit balans zijn geraakt. Het afweersysteem maakt dan ontstekende stoffen aan in de hoop de bloedwaarden weer te herstellen. Het team heeft ontdekt dat IRAK4 echter ook een ‘vals alarm’ af kan geven. Hierdoor blijft de ‘alarmknop’ dus veel te lang aanstaan, waardoor het lichaam uiteindelijk een sterke insulineresistentie opbouwt.
De onderzoekers ontdekten dat TMA dit ‘valse alarm’ kan uitzetten door zich direct te binden aan IRAK4. Daardoor komen er minder ontstekende stoffen vrij en kunnen cellen, bijvoorbeeld in de lever, na verloop van tijd weer beter op insuline reageren. Tijdens proeven met muizen verminderde TMA de ontstane ontstekingen en verbeterde het de gevoeligheid voor insuline. Uit de analyse blijkt dat hun stofwisseling duidelijk beter ging werken.
Opvallend is dat het effect niet alleen bij het gebruik van TMA werd gezien. Toen de onderzoekers het eiwit IRAK4 verwijderden of het met een andere remmende stof blokkeerden zagen ze vergelijkbare voordelen als bij het gebruik van TMA. Volgens het team bevestigt dit dat specifiek IRAK4 een belangrijke rol speelt bij het veroorzaken van een sterke insulineresistentie.
Stap in de goede richting
De bevindingen van het onderzoek zijn een stap in de goede richting. Wereldwijd hebben meer dan 500 miljoen mensen een vorm van diabetes. Nieuwe manieren om insulineresistentie direct aan te pakken zijn dus hard nodig. Toch is voorzichtigheid nog op zijn plaats: de bevindingen komen vooral voort uit proeven met muizen. Het is dus nog onbekend hoe het mechanisme precies bij mensen werkt.
Het is voor nu dan ook nog niet aan te raden om de resultaten te zien als een dieetadvies voor de behandeling van diabetes. Wel laten ze zien hoe krachtig de combinatie van voeding en darmbacteriën kan zijn. Zoals Cani het samenvat: “Wat we eten kan bepalen wat in onze darmen leeft. Sommige moleculen die onze darmbacteriën aanmaken kunnen ons beschermen tegen diabetes. Dat is de kracht van voeding in actie.”
We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Wereldwijd weet bijna de helft van de diabetespatiënten niet dat ze ziek zijn en PFAS gelinkt aan diabetes: steeds meer duidelijk hoe schadelijk de ‘forever chemicals zijn . Of lees dit artikel: Grote Franse studie: combinatie van veelgebruikte E-nummers vergroot mogelijk kans op diabetes .
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:
