NASA’s Perseverance-rover heeft geluiden en elektrische signalen gevonden die laten zien dat er bliksem op Mars voorkomt. Dit betekent dat de atmosfeer van de rode planeet elektrisch geladen is. Daardoor begrijpen we nu beter hoe de lucht op Mars werkt en wat dat kan betekenen voor de ruimtevaart.
In ons zonnestelsel komen bliksem en andere elektrische activiteit voor op aarde, Saturnus en Jupiter. Wetenschappers dachten al dat dit ook op Mars bestond, maar het was nog nooit direct bewezen. Het stoffige oppervlak van de planeet heeft veel elementen die ook op aarde voorkomen, zoals rondwaaiend stof en zand, stofstormen en stof- of zandhozen.
Op aarde kunnen deze verschijnselen elektrische lading opwekken. Het is belangrijk om te weten of dat ook op Mars gebeurt, zodat we de chemie van het oppervlak beter begrijpen en omdat het gevolgen kan hebben voor de veiligheid van robots en toekomstige astronauten. De resultaten van het onderzoek zijn gepubliceerd in Springer Nature.
Analyse van microfoonopnames
In totaal is 28 uur aan microfoonopnames geanalyseerd, die de Perseverance in twee jaar tijd op Mars maakte. De onderzoekers zochten naar geluiden en signalen die typisch zijn voor bliksem en vonden zo 55 verschillende elektrische gebeurtenissen. Op een na gebeurden die allemaal tijdens de 30 procent sterkste winden die in die periode zijn gemeten. Dit laat zien dat wind een cruciale rol speelt bij het ontstaan van elektrische lading op Mars.
Zestien van de gebeurtenissen werden vastgelegd tijdens de twee momenten waarop de marsrover dicht bij stof- en zandhozen kwam. Het kan dus goed zijn dat er ook verder weg (minder sterke) ontladingen hebben plaatsgevonden die buiten het bereik van de microfoon vielen.
Risico’s voor apparatuur en astronauten
Waarschijnlijk is de atmosfeer vooral elektrisch actief als er lokaal stof opwaait en niet alleen tijdens de stoffige seizoenen zoals we op aarde zien. Deze elektrische aanwezigheid kan de chemische omstandigheden veranderen, wat weer invloed kan hebben op het behoud van organische stoffen en de mogelijke bewoonbaarheid van de planeet. Ook kan het risico’s opleveren voor apparatuur en astronauten. De onderzoekers pleiten ervoor om speciale instrumenten te gebruiken en betere modellen te ontwikkelen om deze verschijnselen en hun chemische gevolgen op Mars goed te meten.
Perseverance is een robotwagen die Mars onderzoekt, speciaal de Jezero-krater. Deze rover maakt deel uit van NASA’s Mars 2020-missie, samen met de kleine helikopter Ingenuity. Perseverance landde succesvol op Mars op 18 februari 2021. De Jezero-krater was 3,9 miljard jaar geleden een meer met rivieren. Daardoor kunnen er microfossielen in de rotsen en bodem zitten. Perseverance verzamelt bodemmonsters, die rond 2030 met een vervolgmissie naar de aarde worden teruggebracht.
