Dwergblauwe vinvissen voor de kust van West-Australië zingen ‘s nachts vaker dan overdag. Dat blijkt geen toeval, want het nachtelijke gezang verraadt dat de walvissen in de buurt overdag aan het eten zijn.
Wie in maart of april een microfoon laat zakken in de Perth Canyon, een diepe onderzeese kloof voor de kust van West-Australië, hoort na zonsondergang veel meer walvisgezang dan overdag. Australische onderzoekers onderzochten dit en laten nu zien dat dit nachtelijke concert een bijwerking is van de maaltijd: dwergblauwe vinvissen die overdag diep naar krill jagen, hebben weinig tijd over om te zingen. Daarmee kan het gezang een manier worden om bij te houden waar deze bedreigde walvissen eten, zonder ze allemaal van een zender te hoeven geven.
Diep eten, ondiep zingen
Dwergblauwe vinvissen zijn een kleinere ondersoort van de blauwe vinvis, al blijft klein een relatief begrip, ze worden nog altijd zo’n twintig meter lang. Elk jaar trekken ze steevast van de koude wateren ten zuiden van Australië naar de tropische zeeën rond Indonesië en onderweg tanken ze bij op plekken waar veel krill zit. Hun lage, eentonige liedje, dat onder water tot wel 200 kilometer ver te horen is, maken ze vooral tijdens rustige reis- en rustduiken tussen zo’n 10 en 40 meter diepte. Eten gebeurt een stuk dieper. In de Perth Canyon zwommen de walvissen op dagen waarop ze aten ongeveer 60 procent van de daglichturen op een diepte van 100 tot 500 meter. ‘s Nachts bleven ze juist meer dan 90 procent van de tijd in de bovenste 40 meter. Vermoedelijk volgen ze daarmee hun prooi. Krill houdt zich overdag in dichte zwermen op grote diepte op en trekt pas ‘s nachts naar boven om algen te eten. Aan het oppervlak verspreidt het zich zo sterk dat het nauwelijks zin heeft om met wijd open bek een enorme hap water naar binnen te slokken.
Om dat verband te testen, analyseerde het team duikgegevens van twaalf gezenderde walvissen, verzameld tussen 2014 en 2024. De tijd die een walvis besteedde aan reis- en rustduiken gold daarbij als maatstaf voor de tijd die de walvissen beschikbaar hadden om te zingen. In periodes waarin de dieren overdag aten, bleef daarvan zo’n vijfde over. In alle andere situaties, ook in nachten waarin de walvissen wel aten, lag dat aandeel meestal tussen twee derde en vier vijfde.
Een oor in de oceaan
Dat patroon is ook te horen in de geluidsopnames. De onderzoekers bekeken 36 metingen van onderwatermicrofoons langs de westkust, die samen zo’n 13 jaar in de zee lagen. Tijdens de trek naar het noorden zongen de walvissen in de Perth Canyon op driekwart van de dagen ‘s nachts meer dan overdag. Verder naar het noorden gold dat voor ongeveer de helft van de dagen en op de terugweg naar het zuiden nog maar voor 30 tot 40 procent.
Zo’n graadmeter is welkom. De populatie telde begin deze eeuw naar schatting slechts 500 tot 2000 dieren en herstelt maar langzaam van de walvisjacht, terwijl de route langs scheepvaartroutes, olie- en gasvelden en mogelijke windparken op zee loopt. De Australische overheid wil voorkomen dat te veel geluid ondwerwater de walvissen uit hun voedselgebieden verdrijft, maar dan moet wel bekend zijn waar die precies liggen. Het zenderen van walvissen is duur en geen gemakkelijke klus, terwijl onderwatermicrofoons al jaren in het water lagen.
Nog geen harde grens
Het verband gaat overigens niet overal op. In de noordelijkste regio, met gegevens van maar één walvis die vijf keer at, verminderde eten overdag de zangtijd niet duidelijk. Daarnaast is het zingen zelf niet gemeten maar afgeleid uit duikgedrag. Alleen mannetjes zingen, terwijl vijf van de twaalf gezenderde dieren vrouwtjes waren en bij vier het geslacht onbekend bleef. Ook ander gedrag, zoals lang aan het oppervlak hangen, kan de zangtijd overdag drukken. Zo’n dag-nachtpatroon kan bovendien betekenen dat de walvissen doortrekken, maar ook dat dieren die eten en dieren die alleen langstrekken door elkaar zwemmen. Om te bepalen bij welke verhouding je echt van een voedselgebied kunt spreken, willen de onderzoekers zingende walvissen uitrusten met zenders die tegelijk geluid en beweging vastleggen.
Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!
Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast:

