Meerdere talen spreken blijkt niet alleen een praktisch voordeel te hebben, maar ook een enorm gezondheidsvoordeel: je hersenen verouderen waarschijnlijk een stuk minder hard.
Wissel je Spaans en Nederlands vaak af? Of spreek je thuis Marokkaans en met vrienden Nederlands? Dat kan je mogelijk een groot gezondheidsvoordeel opleveren, namelijk het jong houden van je brein. Uit nieuw onderzoek blijkt dat meerdere talen spreken het ouder worden van de hersenen kan vertragen en de risico’s die samenhangen met versnelde veroudering verminderen. Het leren en spreken van een tweede taal mag dan wel frustrerend zijn soms, maar het heeft dus wel een groot voordeel.
De studie
Wetenschappers hebben in de nieuwe studie gekeken naar de zogenoemde Biobehavioral Age Gap (BAG): het verschil tussen iemands biologische leeftijd, berekend op basis van gezondheids- en leefstijlfactoren, en de daadwerkelijke leeftijd. Ze analyseerden gegevens van ruim 80.000 Europeanen tussen de 51 en 90 jaar. Wat blijkt? Mensen die maar één taal spreken hebben ongeveer twee keer zoveel kans om sneller te verouderen dan meertaligen.
Volgens de onderzoekers is dat mogelijk te verklaren door de voortdurende mentale inspanning die nodig is om meerdere talen actief en passief bij te houden. De studie is verschenen in Nature Aging.
De wereld vergrijst, en snel
Door betere gezondheidszorg worden mensen overal ouder en dat zorgt voor een snel vergrijzende bevolking. De WHO verwacht dat in 2030 één op de zes mensen 60-plussers zullen zijn. Daarmee stijgt ook het risico op aandoeningen als cognitieve achteruitgang en dementie. Inzicht in wat versnelde veroudering veroorzaakt, en wat het juist kan afremmen, wordt dus steeds belangrijker.
Eerdere onderzoeken wijzen erop dat leeftijd niet alleen door biologie wordt bepaald. Leefstijl speelt een grote rol en meertaligheid lijkt daar een opvallende plek in te nemen. Studies suggereerden eerder al dat het spreken van meerdere talen de hersenen beschermt, maar veel van dat onderzoek was gebaseerd op mensen die al klachten hadden. Daardoor was niet duidelijk in hoeverre de bevindingen gelden voor gezonde volwassenen.
Een nieuw model voor een grote groep mensen
Om dat probleem te ondervangen gebruikten de onderzoekers een nieuw computermodel om de BAG te berekenen bij 86.149 gezonde Europeanen. Het model weegt zowel positieve factoren (zoals opleidingsniveau, cognitieve vaardigheden en beweging) als negatieve factoren (zoals hartproblemen, vrouw zijn en zintuiglijke beperkingen) mee. Een BAG boven nul betekent dat iemand biologisch sneller veroudert dan je op basis van de kalenderleeftijd zou verwachten. Een negatieve BAG wijst juist op vertraagde veroudering.
Hoe meer talen, hoe beter
Opvallend is dat het beschermende effect sterker wordt naarmate iemand meer talen spreekt. Zelfs talen die je niet dagelijks gebruikt blijven in je hoofd actief. Iedere extra taal vraagt extra aandacht, geheugen en controleprocessen en dat versterkt volgens de onderzoekers de cognitieve veerkracht.
De onderzoekers hopen dat beleidsmakers meertaligheid niet langer alleen als een nuttige communicatieve vaardigheid zien, maar ook als een eenvoudige en toegankelijke manier om het brein gezond te houden. Veroudering mag dan wel onvermijdelijk zijn, maar het spreken van meerdere talen is wel degelijk een verrassend effectieve manier om het tempo waarin dat gebeurt flink te vertragen. Dus open Duolingo maar weer zou ik zeggen!
Update: Achteraf blijkt dat er toch nog geen bewijs is gevonden dat het leren van een extra taal het ouder worden van het brein daadwerkelijk vertraagt. Dit blijkt uit commentaar van andere wetenschappers, die het onderzoek grondig hebben bestudeerd. Het verband blijft correlationeel, wat betekent dat er nog geen direct causaal verband is vastgesteld. Het leren en spreken van meerdere talen kan dus mogelijk een positief effect op de hersenen hebben, maar het is geen gegarandeerde manier om veroudering te vertragen.
